Chu Dịch Khải Mông Dực Truyện, thượng thiên (周易啟蒙翼傳)

Giới thiệu

本书4卷，包括卷上篇、卷下篇、卷中篇、卷外篇，拆分成6册。 影印古籍 摛澡堂四庫全書薈要·经部·易類

Tác giả: （元）胡一桂 Nhà xuất bản: 世界書局印行 Số trang (bản quét): 172 Chủ đề: 四庫全書薈要 · 经部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06075291.cn/06075291.cn.pdf

Đánh giá

胡一桂 (1247–1314) là học giả thời Nguyên, tác phong chú giải của ông thuộc dòng Dịch học lấy Nghĩa lý làm trọng, nhưng vẫn bám sát tượng số của Hán Nho, không đi theo lối bói toán. Cuốn 周易啓蒙翼傳 của ông được soạn để bổ sung và mở rộng Chu Tử Bản Nghĩa và Dịch Học Khải Mông của Chu Hy, do đó trong các bộ sách Dịch học đời Nguyên nó thường được xếp cùng nhóm với các tác phẩm "phụ dực" kinh điển, tức là những bộ có nhiệm vụ làm sáng tỏ chứ không phải thay thế các bộ chú giải nền tảng. Quy thuộc tác giả cho胡一桂 ở phần này không gây tranh cãi lớn trong giới; bản thân ông là người cùng dòng truyền thừa với các học phái Dịch học Nam Tống, và các bộ như Dịch Bản Nghĩa Thông Thích của ông cũng thường được đọc kèm.

Cấu trúc gồm bốn quyển, theo mô tả là thượng thiên, hạ thiên, trung thiên và ngoại thiên; các bộ thuộc dòng "dực truyện" kiểu này thường tách riêng phần ngoại truyện hoặc các phụ lục để tiện tra cứu. Việc bản đang lưu giữ ở đây chia thành sáu tập với 172 trang là cách đóng của nhà in đương thời, không phản ánh số quyển nguyên tác. Nội dung cụ thể của từng phần không có trong dữ kiện, không nên suy đoán.

Bản này là ảnh chụp (影印) của bộ Tứ Khố Toàn Thư Hội Yếu, phần Kinh bộ, Dịch loại, do 摛藻堂 dựng. Đây là tuyển tập mà Càn Long cho biên soạn song song với Tứ Khố Toàn Thư, chọn lấy tinh hoa, nên giá trị hiệu đối của nó nằm ở việc bảo lưu gần với bản nội phủ thời Thanh. Tuy vậy, giới nghiên cứu vẫn lưu ý rằng bản Hội Yếu không hoàn toàn đồng nhất với Tứ Khố về mặt dị văn và cách sắp xếp, đặc biệt ở những bộ bị sửa chữ Hồ tịch thời Nguyên. Người tra cứu muốn so dị bản nên đối chiếu thêm với các bản khắc đời Nguyên–Minh nếu có. Nhà xuất bản 世界書局印行 và thời điểm cụ thể của lần in không nêu trong dữ kiện.

Với người học Dịch, bộ này hữu dụng khi cần theo dõi cách dòng Dịch học đời Nguyên tiếp nhận và mở rộng Chu Hy, đồng thời như một mẫu về thể "dực truyện" trong mạch chú giải kinh điển. Nó không phải bản nhập môn, mà thuộc lớp tài liệu đọc kèm cho ai đã quen với Bản Nghĩa và Khải Mông.