Chu Dịch bản nghĩa thông thích (quyển 5-6)

Giới thiệu

Sách 'Chu Dịch Bản Nghĩa Thông Thích' (quyển 5~6) thuộc bộ Tứ Khố Toàn Thư Hối Yếu, phần Kinh Bộ, thể loại Dịch Học. Tác phẩm này là một ấn bản dạng ảnh chụp từ kho sách cổ, niên đại đời Nguyên, chú giải về nghĩa gốc của Kinh Dịch. Nguyên bản gồm 14 quyển, nhưng quyển 13 và 14 đã bị thất lạc, nên bộ sách hiện còn được chia thành 8 tập. Nội dung sách tập trung làm sáng tỏ những lý luận căn bản và thông giải sâu sắc về Dịch học.

Nhan đề gốc: 周易本義通釋·卷五~卷六 Tác giả: （元）胡炳文 Số trang (bản quét): 144 Chủ đề: 四庫全書薈要 · 经部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06075283.cn/06075283.cn.pdf

Đánh giá

Hồ Bỉnh Văn 胡炳文 (1250–1333), tự Trọng Hổ, hiệu Vân Phong, người Vụ Nguyên (nay thuộc Giang Tây), đỗ cử nhân đời Nguyên, từng giữ chức học chính ở Tín Châu rồi lui về dạy học. Ông thuộc phái Tân An, chịu ảnh hưởng trực tiếp của Chu Hy, và ngoài bộ Dịch này còn soạn Tứ Thư Thông và Vân Phong tập. Chu Dịch bản nghĩa thông thích ra đời như một lớp chú giải bao quanh Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hy, nhằm làm rõ văn bản nền trước khi bàn rộng ra. Cách làm này đặt sách vào dòng Dịch học tôn Chu của đời Nguyên, khác với lối tượng số Hán học và cũng khác lối nghĩa lý thuần túy của Trình Di.

Về quy thuộc, bản ghi tác giả là Hồ Bỉnh Văn; Tứ Khố toàn thư tổng mục cũng xác nhận đúng tác giả này, nên đây là trường hợp quy thuộc tương đối vững, không nằm trong nhóm tác phẩm còn tranh cãi như nhiều bộ Dịch học cùng thời. Niên đại rơi vào khoảng nửa đầu thế kỷ XIV; mốc năm sinh năm mất của tác giả là dữ kiện phổ biến trong giới nghiên cứu, còn niên điểm thành thư cụ thể thì không có chứng cứ để ấn định.

Bản đang được lưu là phần quyển 5–6, khoảng 144 trang, thuộc bộ Tứ Khố toàn thư hội yếu, Kinh bộ, Dịch loại, do 摛澡堂 ảnh ấn. Tứ Khố toàn thư hội yếu là bộ tuyển tinh gọn do triều Thanh biên soạn song song với Tứ Khố toàn thư, chọn lọc và sao chép một số bộ tiêu biểu. Nguyên bản gồm 14 quyển, nhưng quyển 13 và 14 đã thất lạc, nên phần còn lại được chia thành 8 tập; tập đang xét nằm trong số đó. Việc đối chiếu giữa các bản in khác nhau của cùng tác phẩm là việc cần làm khi trích dẫn, vì dị văn giữa các hệ bản là chuyện thường gặp ở Dịch học đời Nguyên.

Người đọc bộ này nên đặt nó cạnh Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hy để thấy lớp chú giải nối tiếp, và cạnh các bộ Dịch học đời Nguyên khác để thấy vị trí của Hồ Bỉnh Văn trong dòng Dịch học tôn Chu. Sách hữu ích cho ai muốn theo dõi cách một học giả đời Nguyên đọc lại Chu Hy, chứ không nhằm thay thế nguyên tác.