Tăng Bổ Trịnh Thị Chu Dịch, quyển thượng–hạ (增補鄭氏周易)

Giới thiệu

本書包括卷上、卷中、卷下，拆分成1册。 影印古籍 摛澡堂四庫全書薈要·经部·易類

Tác giả: （漢）鄭康成 Số trang (bản quét): 147 Chủ đề: 四庫全書薈要 · 经部 · 易類 · 漢 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06075252.cn/06075252.cn.pdf

Đánh giá

Tựa đề ghi trên bản là Chẩn bổ Trịnh thị Chu Dịch, nhưng cái tên ấy đã nói sẵn tính chất của văn bản: đây không phải trước tác nguyên dạng của Trịnh Huyền đời Đông Hán, mà là một bản khôi phục và bổ tập do người đời sau dựng nên. Trịnh Huyền, tự Khang Thành, từng chú giải Chu Dịch, nhưng bản ấy thất truyền từ sớm; những gì còn lại chỉ là dẫn văn rải rác trong các loại thư cổ, và đến đời Tống mới có người ra công tập hợp lại thành sách. Việc quy về "Hán Trịnh Khang Thành" trên bản in là cách ghi tôn trọng học thừa, không phải lời khẳng định về bản quyền tác giả theo nghĩa hiện đại.

Về người chủ trì khâu tập hợp, giới nghiên cứu thường nhắc tới Vương Ứng Lân đời Tống với bộ Trịnh thị Dịch chú, và bản mang tựa "chẩn bổ" ở đây nhiều khả năng thuộc dòng khôi phục ấy hoặc một bản nối tiếp nó. Cụ thể ai biên tập, vào thời điểm nào, các thư mục khác nhau ghi không hoàn toàn thống nhất, nên đây vẫn là chỗ cần đối chiếu bản khác trước khi quyết định. Điều chắc chắn hơn là văn bản mang tính tập dật: nó dựa vào dẫn văn trong các sách còn lưu để phục dựng chú giải của Trịnh Huyền, kèm phần bổ sung của hậu học.

Bản đang lưu là ảnh ấn của bộ Trích tảo đường Tứ khố toàn thư hội yếu, phần Kinh bộ, Dịch loại — tức hệ Tứ khố nhưng thuộc tuyển tập hội yếu chứ không phải Tứ khố toàn thư thông hành. Số trang 147 ứng với ba quyển thượng, trung, hạ gộp trong một sách. Chính vì là ảnh ấn mà người đọc cần lưu ý dị văn giữa các bản Tứ khố và các bản khôi phục khác nhau của Trịnh Dịch, nhất là trong khâu tập dật: mỗi người biên tập có thể chọn dùng nguồn dẫn khác nhau, dẫn tới chênh lệch câu chữ.

Trong truyền thống Dịch học, Trịnh Huyền thuộc phái tượng số kết hợp huấn hỗ, có ảnh hưởng tới Ngu Phiên và một phần dòng Dịch học Hán Nho; bản khôi phục này là một trong những cửa ngõ để tiếp cận dòng ấy, bên cạnh các bộ tập dật khác. Người học muốn dùng nó nên đặt cạnh các bản khôi phục khác để đối chiếu, vì giá trị của một bản tập dật nằm ở chỗ nó cho thấy cách người đời sau đọc và chọn lọc Trịnh Huyền, chứ không phải ở tính nguyên bản mà nó không có.