Chu Dịch Khẩu Nghĩa – Quyển 9 (Sách về Kinh Dịch)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
Cuốn sách này là bản in lại từ bộ Tứ khố toàn thư hội yếu, thuộc phần kinh bộ, loại dịch học. Nội dung là chú giải và diễn giải ý nghĩa của Chu Dịch, tập trung vào quyển thứ chín của tác phẩm Chu Dịch khẩu nghĩa. Sách được chia thành 15 quyển, đóng thành 10 tập, phản ánh tư tưởng dịch học thời Tống. Đây là tài liệu quan trọng cho việc nghiên cứu Kinh Dịch dưới góc nhìn của các học giả cổ đại.
Nhan đề gốc: 周易口義·卷九 Tác giả: （宋）胡瑗 Số trang (bản quét): 115 Chủ đề: 四庫全書薈要 · 经部 · 易類 · 宋
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06075143.cn/06075143.cn.pdf
Đánh giá
Chu Dịch khẩu nghĩa là bộ dịch học thời Bắc Tống, do Hồ Tuyền soạn và được các môn nhân ghi lại lời giảng của ông, nên sách mang dáng dấp của một bản giảng nghĩa hơn là trước tác biên soạn thuần túy. Việc quy về Hồ Tuyền (993–1059) tuy được truyền thống thư mục nhất trí, song mức độ can dự thực tế của học trò vào việc định hình văn bản vẫn là điểm giới nghiên cứu còn bàn; cách hiểu phổ biến là Hồ Tuyền khởi giảng, môn đồ tập lục rồi chỉnh lý thành sách. Tác phẩm thuộc khuynh hướng lấy Nghĩa lý giải Dịch, mở đường cho lối học Dịch bằng tâm tính và luân lý thời Tống, khác hẳn truyền thống tượng số.
Về truyền bản, bộ sách gồm mười lăm quyển, người đời sau đóng thành mười tập; bản đang lưu là ảnh ấn rút từ Tứ khố toàn thư hội yếu, phần Kinh bộ, loại Dịch, do Thiện Tảo đường biên tập, tức một hệ thống tuyển khắc quy mô lớn của triều Thanh bên cạnh Tứ khố toàn thư. Quyển thứ chín ở đây là một phần của bộ, không phải trước tác độc lập, nên khi trích dẫn cần ghi rõ vị trí trong toàn bộ. Giữa các hệ bản Tứ khố và các bản khắc riêng đời sau từng có dị văn, song mức độ khác biệt cục bộ ra sao thì phải đối chiếu trực tiếp mới xác định được.
Vị trí của sách nằm ở chỗ nó phản ánh giai đoạn dịch học Bắc Tống chuyển từ khảo sát tượng số sang diễn giải nghĩa lý, và Hồ Tuyền vốn được xem là một trong những người khai mở lối học ấy. Người nghiên cứu Tống học nói chung, và lịch sử Dịch học nói riêng, thường phải kể tới bộ này khi dựng lại bối cảnh trước Trình Di.