Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 6 thượng (皇極經世書)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
本书14卷，拆分成25冊。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類
Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 150 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06071583.cn/06071583.cn.pdf
Đánh giá
Hoàng Cực Kinh Thế Thư (皇極經世書) là bộ sách then chốt của phái tượng số Bắc Tống, do Thiệu Ung (邵雍, 1011–1077) soạn. Tập đang lưu là quyển sáu phần thượng, nằm trong bộ 14 quyển, nay được chia lại thành 25 tập theo bản dùng để in. Nội dung quen được xếp vào Tý bộ, thuật số loại trong Tứ khố toàn thư, tức nhóm sách bàn về số trời đất, vận hội, lịch pháp và các phép suy diễn gắn với Kinh Dịch.
Việc quy cho Thiệu Ung cần nói dè dặt. Ông là nhân vật có thật của Bắc Tống, học trò Lý Chi Tài, bạn Lã Công Trước và Trình Hạo, nhưng bản Hoàng Cực Kinh Thế hiện hành không hoàn toàn do tay ông viết ra. Một phần do con là Thiệu Bá Ôn và các môn nhân thời sau nối thêm, chỉnh lý; giới nghiên cứu từ lâu đã bàn tới chuyện này mà chưa ngã ngũ. Bản khắc in và hệ thống chú giải trung đại, đặc biệt của Thái Nguyên Định đời Minh, đã định hình nên văn bản lưu hành phổ biến.
Tên sách gắn với Kinh Thế, nhưng phạm vi không chỉ là bàn vận mệnh cá nhân. Sách được xem là nơi triển khai Nguyên Hội Vận Thế, cách chia thời gian vũ trụ theo bội số của 30 và 12, cùng lối luận giải quái khí của Dịch học tượng số. Sách thường được đọc chung với các trước tác đồng dòng như Hoàng Cực Kinh Thế Tác Ẩn và Quan Vật Ngoại Thiên, và có ảnh hưởng tới lý học đời sau, kể cả Chu Đôn Di và Trình Di ở mức độ nhất định.
Bản đang lưu là ảnh in của Tứ khố toàn thư, không phải bản khắc đời Tống hay bản hiệu đính hiện đại. Người đọc cần ý thức rằng chữ trong bản này đã đi qua tay người sao chép và hiệu khảo của quán thần đời Thanh, nên dị văn so với các bản khác là chuyện có. Số trang 150 ứng với một tập trong bộ 25 tập, phù hợp với cách phân chia của bản ảnh in, không phải số trang của quyển nguyên. Với người học cổ học, đây là tài liệu để tra cứu cách người xưa dựng hệ tượng số và lịch pháp, đồng thời là mẫu về lối biên tập Tứ khố.