Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 5 hạ (皇極經世書)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成25冊。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 124 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06071582.cn/06071582.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世書 là bộ sách lớn của Thiệu Ung (1011–1077), một trong những tên tuổi trung tâm của triết học Bắc Tống, người được hậu thế xếp vào nhóm "Bắc Tống ngũ tử" cùng Chu Đôn Di, Trương Tái, Trình Hạo, Trình Di. Tác phẩm thuộc dòng tư tưởng lấy Dịch làm nền, dùng số để suy diễn vận hành của trời đất và lịch sử nhân gian, cho nên trong Tứ khố toàn thư nó được xếp vào Tử bộ, Thuật số loại, chứ không nằm trong Kinh bộ Dịch loại. Cách xếp này phản ánh quan điểm của các nhà biên soạn Tứ khố hơn là bản chất nội dung, vì đối với giới nghiên cứu Dịch học, đây vẫn là một nhánh của truyền thống tượng số.

Việc quy tác phẩm cho Thiệu Ung nhìn chung ít bị nghi ngờ, nhưng truyền bản thì phức tạp. Bộ sách hiện hành thường được truyền là mười bốn quyển, trong đó có phần do Thiệu Ung tự soạn và phần con ông cùng các học trò bổ sung, chú giải qua nhiều đời; tỷ lệ thực hư giữa chính văn và phần thêm bớt của hậu học vẫn là chỗ học giới chưa nhất trí hoàn toàn. Bản đang lưu ở đây là ảnh chụp của bản khắc trong Khâm định Tứ khố toàn thư, chia cả bộ thành hai mươi lăm sách, tập này ứng với quyển năm phần hạ.

Nguồn gốc Tứ khố khiến bản này có giá trị riêng: nó giữ được dạng bản mà triều Thanh đã kiểm định và sao lại, song cũng mang theo những sửa chữa và kiêng húy của người biên tập thời Thanh, cho nên khi đối chiếu với các hệ bản ngoài Tứ khố cần lưu ý dị văn. Người học đi vào truyền thống tượng số Bắc Tống khó bỏ qua bộ sách này, bởi nó là mắt lưới nối Dịch học với quan niệm lịch sử và vũ trụ luận của cả một thời đại, đồng thời là nguồn mà các nhà số học đời sau liên tục dẫn chiếu hoặc phản bác.