Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 2 thượng (皇極經世書)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成25冊。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 94 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06071573.cn/06071573.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世書 của Thiệu Ung (1011–1077), người đất Phạm Dương, sau dời về Lạc Dương, là tác phẩm then chốt của phái Tượng Số thời Bắc Tống. Sách dựng một hệ thống niên biểu vũ trụ dựa trên Nguyên, Hội, Vận, Thế, lấy 30 năm làm một Thế, 12 Thế làm một Vận, 30 Vận làm một Hội, 12 Hội làm một Nguyên, rồi đối chiếu với Can Chi và quẻ Dịch để suy vận hưng suy của trời đất và nhân sự. Tên sách thường bị hiểu là do Thiệu Ung tự đề; việc phân chia nội dung thành các thiên Quan Vật, Quan Âm… và phần niên biểu đế vương đời sau chép vào là vấn đề còn tranh luận, nhưng ý kiến phổ biến vẫn gắn phần cốt lõi với Thiệu Ung, còn các phần khác có thể do con cháu hoặc hậu học bổ sung.

Bản đang lưu là ảnh chụp của một mảnh trong bộ Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, thuộc Tử bộ, loại Thuật Số. Nguyên bộ 14 quyển, được chia thành 25 sách khi in, trong đó 卷二上 là một phần nhỏ. Ấn bản Tứ Khố là bản do triều Thanh tổ chức sao chép, có đối chiếu với các bản khác nhau, nên dị văn giữa các hệ bản (bản Tống, bản Nguyên, bản Minh) không hoàn toàn đồng nhất; người tra cứu cần lưu ý khi so sánh tựa và phân quyển.

Truyền bản 皇極經世 từ đời Tống đến Thanh khá phức tạp. Ngoài phần chính còn có các bản chú giải như của Thái Nguyên Định, và các tuyển tập liên quan như 皇極經世書解, 皇極經世觀物外篇. Bản Tứ Khố thuộc dòng chép theo hệ thống chính thống của triều đình, khác với các bản lưu hành ngoài dân gian ở số quyển và cách phân thiên.

Với người học cổ học phương Đông, Thiệu Ung để lại một cách nhìn lịch sử theo chu kỳ số học, ảnh hưởng tới cả Tống Nho và các ngành thuật số về sau; biết tới 皇極經世 giúp định vị các tác phẩm cùng loại trong Tử bộ, đồng thời phân biệt giữa phần triết luận và phần thuật toán niên biểu đi kèm.