Chu Dịch Truyện Nghĩa Đại Toàn - Quyển 23 (Trích từ Tứ Khố Toàn Thư)

Giới thiệu

Sách do biên tập từ nguồn tư liệu cổ, có tựa gốc là '周易傳義大全·卷二十三', thuộc bộ 'Khâm định Tứ khố toàn thư' phần Kinh bộ, loại Dịch học. Nội dung chính bàn về kinh Dịch, được biên soạn vào thời Minh. Ấn bản hiện có là bản chụp từ kho lưu trữ, gồm 24 quyển chia thành 14 tập. Đây là tài liệu quý trong hệ thống kinh điển Nho gia, phục vụ nghiên cứu triết học và bói toán phương Đông.

Nhan đề gốc: 周易傳義大全·卷二十三 Tác giả: （明）胡廣 Số trang (bản quét): 124 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06070809.cn/06070809.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch Truyện Nghĩa Đại Toàn là bộ sách lớn về Dịch học do triều đình nhà Minh tổ chức biên soạn, mà người đứng tên tổng kết thường được ghi là Hồ Quảng (1370–1418), đại thần từng giữ chức Học sĩ. Công trình này ra đời trong khoảng đầu thế kỷ XV, thuộc loại quan thư do nhà nước chủ trì, tập hợp và hệ thống hóa các chú giải Dịch học trước đó. Việc ghi tác giả là Hồ Quảng cần hiểu theo nghĩa người chủ trì biên soạn chứ không phải tác giả cá nhân theo nghĩa hiện đại, vì đây là sản phẩm tập thể của các nho thần dưới sự điều hành của triều đình.

Về nội dung, sách kết hợp hai dòng chú giải chủ đạo là Trình Di truyện và Chu Hy bản nghĩa, theo cách mà nhan đề "Truyện Nghĩa" đã phản ánh. Tên gọi cho thấy đây là bộ đại toàn tổng hợp, một dạng văn bản chuẩn mực mà nhà Minh muốn thiết lập cho việc học và khảo thí. Cách tiếp cận này đặt bộ sách vào vị trí trung tâm của dòng Dịch học quan phương thời Minh, nối tiếp truyền thống chú giải Tống Nho nhưng có tính hệ thống hóa và chuẩn hóa cao hơn.

Điều cần lưu ý về truyền bản là bộ sách hiện được lưu hành chủ yếu qua ấn bản Khâm định Tứ khố toàn thư, tức bản được biên tập và sao chép dưới thời Thanh. Bản đang lưu trong kho là bản chụp từ bản Tứ khố, gồm hai mươi bốn quyển chia thành mười bốn tập, trong đó quyển hai mươi ba là đơn vị độc lập được số hóa. Cần phân biệt rõ giữa bản Minh sơ và bản Tứ khố đời Thanh, vì các bản in khác nhau có thể có dị văn và cách chia quyển không hoàn toàn đồng nhất, đây là điểm học giới vẫn tiếp tục đối chiếu khi nghiên cứu văn bản.

Đối với người học Dịch và lịch sử tư tưởng Nho gia, bộ sách này có giá trị như một mốc tham chiếu về cách nhà Minh chính thức hóa việc giải thích Kinh Dịch. Vì là văn bản tổng hợp nhiều nguồn, nó hữu ích cho việc tra cứu sự tiếp nhận các chú giải Tống Nho trong môi trường học thuật quan phương, đồng thời là tư liệu để so sánh với các bộ Dịch học tư nhân cùng thời. Người đọc nên ý thức rằng tính "đại toàn" vừa là ưu thế về độ bao quát vừa đặt ra yêu cầu kiểm chứng lại nguồn gốc từng đoạn chú giải khi trích dẫn.