Chu Dịch Truyện Nghĩa Đại Toàn, quyển 16–17 (周易傳義大全)

Giới thiệu

本书24卷，拆分成14冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （明）胡廣 Số trang (bản quét): 191 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06070805.cn/06070805.cn.pdf

Đánh giá

周易傳義大全 là bộ sách lớn do Hồ Quảng (胡廣, 1370–1418) chủ trì biên soạn dưới triều Minh, hoàn thành năm Vĩnh Lạc thứ 13 (1415) theo lệnh của Minh Thành Tổ. Đây là một trong những bộ "đại toàn" mang tính quan phương, ra đời trong cùng đợt với Ngũ kinh đại toàn, nhằm thống nhất cách giải kinh cho thi cử và học đường. Cốt lõi của bộ sách là ghép truyện của Trình Di (周易程氏傳) với bản nghĩa của Chu Hy (周易本義), chính vì thế tên sách mới đặt là "truyện nghĩa đại toàn" — tức hợp nhất hai truyền thống chú giải được triều đình công nhận.

Việc quy thuộc cho Hồ Quảng trong bản đang lưu phản ánh thông lệ của các bộ sách quan phương thời Minh: cá nhân đứng tên nhưng thực chất là sản phẩm tập thể của một hội đồng nho thần, nên khó nói tác quyền theo nghĩa cá nhân hiện đại. Bộ sách gồm 24 quyển, và phần hiện có ở đây là quyển 16–17, được tách riêng thành một tập trong kế hoạch chia 14 tập của một bản ảnh ấn. Bản này thuộc Khâm định Tứ khố toàn thư, Kinh bộ nhất, Dịch loại — nghĩa là bản đã đi qua hệ thống phân loại chính thức của triều Thanh.

Người đọc cần lưu ý một điều về truyền bản: văn bản kinh Dịch được dùng làm nền trong 周易傳義大全 không giống nhau tuyệt đối giữa các hệ bản. Bản khắc thời Minh, bản chép vào Tứ khố, và các bản in lại đời sau có thể dị văn về tự dạng, phân quyển và cả cách bố trí kinh truyện. Giới nghiên cứu vẫn còn ý kiến khác nhau về mức độ can thiệp biên tập của nhóm Hồ Quảng đối với nguyên văn Trình, Chu, nên không nên coi đây là bản phục nguyên trung thực của hai tác phẩm gốc.

Vì hợp nhất Trình và Chu trong một khung duy nhất, bộ sách trở thành mốc quy chiếu cho Dịch học quan phương suốt nhiều thế kỷ, đồng thời cũng là điểm bị phê phán khi học giới đời sau muốn truy tìm lại diện mạo riêng của từng truyền thống. Người nghiên cứu kinh Dịch thời Minh–Thanh khó bỏ qua nó, nhưng cần đọc kèm nguyên bản Trình thị Dịch truyện và Chu tử Bản nghĩa để thấy chỗ nào là hợp nhất, chỗ nào là cắt gọt.