Chu Dịch Truyện Nghĩa Đại Toàn, quyển 14–15 (周易傳義大全)

Giới thiệu

本书24卷，拆分成14冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （明）胡廣 Số trang (bản quét): 209 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06070804.cn/06070804.cn.pdf

Đánh giá

周易傳義大全 là bộ sách lớn do Hồ Quảng (胡廣, 1370–1418) cùng nhóm nho thần đời Minh phụng chiếu biên soạn, hoàn thành khoảng năm Vĩnh Lạc thứ 13 (1415). Sách thuộc Kinh bộ, Dịch loại, gom hai dòng chú giải quan trọng nhất của Dịch học Trung Quốc là Trình Di (程頤) và Chu Hy (朱熹) lại với nhau, nên mới có tên "truyện nghĩa" — Trình truyện, Chu nghĩa. Đây là bộ sách giáo khoa chính thức của triều đình nhà Minh về Kinh Dịch, dùng làm chuẩn mực cho khoa cử, ảnh hưởng sâu rộng đến cả Dịch học Việt Nam thời Lê – Nguyễn.

Tác giả ghi trên bản là Hồ Quảng, nhưng cần lưu ý đây là công trình tập thể của một hội đồng biên soạn, không phải trước tác cá nhân. Toàn thư gồm 24 quyển, bản đang lưu là quyển 14 và 15, thuộc phần kinh văn và chú giải quẻ Hạ Kinh. Bản này được in theo bộ Khâm định tứ khố toàn thư, phần Kinh bộ nhất, Dịch loại — tức là bản được quan lại triều Thanh hiệu đính và sao in lại vào thế kỷ XVIII.

Về truyền bản, sách lưu hành qua nhiều ngả: bản in triều Minh, bản chép tay, và bản Tứ khố toàn thư. Giữa các bản có dị văn nhỏ về tự dạng và cú đậu, nhưng cấu trúc và nội dung chú giải tương đối ổn định. Người học Dịch cần biết đến bộ này vì nó đánh dấu bước chuyển từ Dịch học cá nhân thời Tống sang Dịch học quan phương thời Minh – Thanh, đồng thời là nguồn tra cứu tiện lợi để đối chiếu Trình truyện với Chu nghĩa trong cùng một trang.