Chu Dịch Biện Hoạ, quyển 30–33 (周易辨畫)

Giới thiệu

本书40卷，拆分成12冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （清）連斗山 Số trang (bản quét): 158 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06067991.cn/06067991.cn.pdf

Đánh giá

周易辨畫 là một bộ Dịch học đời Thanh, do Liên Đẩu Sơn (連斗山) soạn, gồm bốn mươi quyển; bản đang lưu là phần quyển ba mươi đến ba mươi ba, tách ra thành một trong mười hai sách của bộ ảnh ấn. Sách được thu vào Khâm định Tứ khố toàn thư, bộ Kinh, mục Dịch loại, tức là nằm trong nhóm trước tác được triều đình Càn Long tập trung hiệu định và sao chép, chứ không phải sách in thương mại phổ thông. Việc phân loại trong kho theo mục "Kinh Dịch" phản ánh đúng vị trí của nó trong truyền thống chú giải kinh điển.

Tựa sách, chữ 辨畫, gợi hướng tiếp cận lấy việc biện minh và khảo sát các "họa" — tức hệ thống quẻ và hào, cách vẽ và đọc tượng quẻ — làm trọng tâm, một lối vào quen thuộc của Dịch học đời Thanh khi muốn tách khỏi lối giảng nghĩa thuần lý số hoặc thuần tượng số thời trước. Đáng tiếc là các dữ kiện hiện có không cho biết năm sinh năm mất của Liên Đẩu Sơn, quê quán, hay hành trạng; giới nghiên cứu cũng chưa có khảo cứu hệ thống về ông, nên ở đây chỉ có thể xác nhận tác giả thuộc triều Thanh và tác phẩm được xếp vào loại trước tác Dịch học đời Thanh, không nên quả quyết thêm về niên đại thành thư hay học phái cụ thể.

Về truyền bản, bản lưu hành hôm nay chủ yếu là bản sao chép trong Tứ khố toàn thư, và bản ảnh ấn số hóa từ Archive.org chính là ảnh của phần trong bộ Tứ khố. Vì vậy người đọc nên ý thức rằng các dị bản nếu có giữa các bản chép tay khác nhau hoặc giữa Tứ khố bản với các bản khác đời Thanh đều chưa được đối chiếu đầy đủ, và những khác biệt nhỏ về tự dạng, phân quyển trong các bản ảnh có thể phản ánh thao tác hiệu định của quan viện Tứ khố hơn là dị văn của tác giả.

Điểm cần biết đối với người học là vị trí của bộ sách trong dòng Dịch học quan phương đời Thanh: nó thuộc nhóm trước tác được đưa vào Tứ khố, tức là một trong những đầu mối để tra cứu cách giới nho thần đương thời tiếp nhận và hệ thống hóa Dịch học, đồng thời là tư liệu để so sánh với các bộ Dịch loại cùng thời cũng nằm trong Tứ khố. Tuy nhiên, do khuôn khổ dữ kiện hiện có chỉ giới hạn ở phần quyển ba mươi đến ba mươi ba và không kèm khảo dị hay dẫn luận, người tra cứu nên tìm thêm các thư mục chuyên biệt về Dịch học đời Thanh trước khi đánh giá toàn diện giá trị của bộ sách.