Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, quyển 20–21 (欽定協紀辨方書)

Giới thiệu

本书36卷，拆分成23冊。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （清）允祿; （清）梅榖; （清）何國宗 Số trang (bản quét): 135 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06067692.cn/06067692.cn.pdf

Đánh giá

钦定协纪辨方书 là bộ sách lớn về thuật số do triều đình nhà Thanh tổ chức biên soạn, thuộc Tử bộ, Thuật số loại trong Tứ khố toàn thư. Theo cách ghi phổ biến, sách gồm 36 quyển, do Doãn Lộc, Mai Cốc và Hà Quốc Tông phụng sắc chủ trì, hoàn thành vào khoảng thời Càn Long. Ba tên tuổi này đều là quan viên, học giả đương triều, nhưng việc phân định ai thực sự nắm phần khảo đính phép lịch và ai chủ về phần thuật số đến nay vẫn không có tài liệu nào nói dứt khoát; cách hiểu thông thường là Doãn Lộc đứng đầu danh nghĩa, còn phần chuyên môn phân công cho các thành viên khác.

Đây không phải sách tư nhân mà là sách quan tu, mang tính chỉnh lý và phê phán những kiến giải chọn ngày, trạch cát lưu hành rộng rãi thời Minh–Thanh. Nó thuộc dòng "hiệp kỷ" — đối chiếu, sửa lại những chỗ lệch lạc trong các thuyết lịch pháp và thuật số dân gian — chứ không đơn thuần ghi chép lại. Vì thế sách vừa có giá trị như một văn bản quy phạm về lịch pháp, vừa là tư liệu để nhìn lại hệ thống tri thức thuật số được triều đình chính thức hoá.

Bản đang lưu là ấn bản ảnh ấn trong Tứ khố toàn thư, Tử bộ thất, Thuật số loại, ngôn ngữ Hán văn. Mô tả cho biết sách 36 quyển được chia thành 23 sách; tập hiện có gồm quyển hai mươi và hai mươi mốt, tổng 135 trang, tức chỉ là một phần của toàn bộ. Người đọc cần lưu ý rằng các bản Tứ khố lưu hành qua nhiều lần sao chép và in lại, dị văn giữa các bản là chuyện từng được giới thư chí ghi nhận, nên khi đối chiếu văn bản cần phân biệt rõ bản đang cầm với các hệ bản khác.

Với người học lịch pháp và thuật số truyền thống, bộ sách này có vị trí như một mốc đối chiếu: nó cho thấy cách một triều đình chính thống tiếp nhận, hệ thống hoá và uốn nắn khối tri thức vốn phân tán trong dân gian. Tuy nhiên việc quy kết nội dung từng quyển cho từng soạn giả, cũng như niên đại thành thư chính xác, vẫn là vấn đề cần tra cứu thêm trước khi trích dẫn như một nguồn chắc chắn.