Ngự Chế Phiên Dịch Dịch Kinh, quyển 1 (御製繙譯易經)

Giới thiệu

本书4卷，拆分成3冊。 本书为（清）乾隆年間钦定。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一七九·五經總義類

Số trang (bản quét): 252 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 五經總義類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06066858.cn/06066858.cn.pdf

Đánh giá

御製繙譯易經 là bộ Kinh Dịch do triều đình nhà Thanh tổ chức phiên dịch, gắn với niên hiệu Càn Long. Cách gọi "ngự chế" cho thấy đây là văn bản do hoàng đế trực tiếp đứng tên chỉ đạo, không phải trước tác của một học giả tư nhân; công việc biên soạn thường do các nho thần trong nội đình đảm trách dưới sự giám sát của ngự tiền. Đây là loại văn liệu thuộc dòng "phiên dịch" — chuyển Hán văn sang một ngôn ngữ khác, trong trường hợp bộ này là Mãn văn — nên vị trí của nó trong truyền thống Kinh Dịch khác với các chú sớ Hán ngữ thông thường: người đọc quan tâm chủ yếu ở cách triều Thanh chuẩn hoá và truyền đạt kinh điển cho bộ máy quan lại và quý tộc Mãn.

Mức độ quy thuộc vào niên hiệu Càn Long được các thư mục cổ điển ghi nhận khá nhất quán, song việc phân định chính xác năm san hành và ai là người chủ trì biên tập cụ thể vẫn còn chỗ chưa rõ ràng trong giới nghiên cứu, bởi các bản lưu hành thường chỉ đề niên hiệu mà không nêu đầy đủ danh tính ban biên soạn. Bộ sách gồm bốn quyển, theo mô tả trong kho được chia thành ba tập; bản đang lưu là ảnh ấn cổ tịch, thuộc hệ Khâm định Tứ khố toàn thư, phần Kinh bộ, mục Ngũ kinh tổng nghĩa loại. Cách xếp loại này đáng lưu ý: tuy là trước tác riêng về một kinh, sách được đặt trong nhóm "tổng nghĩa" của Ngũ kinh, phản ánh quan điểm thư mục của Tứ khố coi đây là văn bản mang tính tổng hợp, gắn với việc khảo đính và giải thích kinh học nói chung hơn là một dòng chú giải Dịch học riêng lẻ.

Về truyền bản, các bản hiện đọc phổ biến là ảnh ấn từ bản khắc trong Tứ khố, nên dị văn giữa các lần in chủ yếu nằm ở khâu khắc và ấn, không phải ở dị bản văn bản gốc. Người học Kinh Dịch hoặc nghiên cứu chính sách văn hoá triều Thanh cần biết tới bộ này vì nó cho thấy cách một triều đình phi Hán tộc tiếp nhận và chuẩn hoá kinh điển Nho gia, đồng thời cung cấp một mốc đối chiếu khi khảo sát lịch sử văn bản Kinh Dịch trong Tứ khố, bên cạnh các bộ chú sớ Hán ngữ quen thuộc.