Dịch Kinh Mông Dẫn, quyển 10 thượng (易經蒙引)

Giới thiệu

本书12卷，拆分成23冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （明）蔡清 Số trang (bản quét): 128 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06066236.cn/06066236.cn.pdf

Đánh giá

易經蒙引 của Thái Thanh (蔡清, 1453–1509) là một trong những bộ chú giải Kinh Dịch có ảnh hưởng nhất đời Minh, soạn theo lối "mông dẫn" — dẫn dắt kẻ mới học từng bước vào nghĩa lý quẻ hào. Thái Thanh người Tấn Giang, Phúc Kiến, đỗ tiến sĩ, từng giữ chức Tế tửu Quốc Tử Giám, học giả đời sau xếp ông vào hàng những người kế thừa Trình Di và Chu Hy, lấy nghĩa lý làm gốc thay vì tượng số. Sách vốn 12 quyển; bản đang lưu là quyển mười thượng, tách thành một tập riêng trong bộ 23 sách, 128 trang, thuộc loại ảnh ấn cổ tịch.

Bản này nằm trong Khâm định Tứ khố toàn thư, Kinh bộ, Dị loại, tức là bản do triều Thanh tập hợp và sao in theo hệ thống quan phương. Cần phân biệt: ấn bản Tứ khố tuy mang uy tín vì được triều đình tuyển định, nhưng quá trình hiệu khám đời Càn Long từng sửa chữ, đổi tự và loại bỏ những chỗ bị coi là phạm kỵ, cho nên dị văn so với bản Minh đời đầu là điều giới khảo chứng đã ghi nhận. Việc bản lưu hành trên Archive.org là bản chụp lại từ hệ Tứ khố, không phải bản khắc đời Minh nguyên thủy.

Về quy thuộc và niên đại, tựa đề ghi (明)蔡清 ít gặp nghi vấn lớn; Thái Thanh có trước tác Dị học rõ ràng, và 易經蒙引 được các thư mục đời Minh – Thanh đều xếp về ông. Tuy vậy chi tiết thành thư vào năm nào, và liệu có phần nào do môn nhân bổ túc sau khi ông mất, thì các nhà nghiên cứu còn bàn khác nhau. Cách hiểu phổ biến nhất vẫn là toàn bộ sách do Thái Thanh soạn trong thời gian giảng học và làm quan, con cháu tập hợp in lại.

Với người học Kinh Dịch, bộ này đáng biết vì nó nằm giữa dòng Nghĩa lý đời Tống của Trình – Chu và dòng khảo cứu đời Thanh: muốn hiểu cách sĩ tử đời Minh đọc Dịch để đi thi, 易經蒙引 là cột mốc không thể bỏ qua, và bản Tứ khố là đường tiếp cận khả dụng khi các bản Minh khắc hiếm gặp.