Hoàng Cực Kinh Thế Thư Giải, quyển 8–9 (皇極經世書解)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成9册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （清）王植 Số trang (bản quét): 203 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06065963.cn/06065963.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世書解 là bộ chú giải Thiệu Ung (1011–1077) đời Bắc Tống, do Vương Thực (王植) người Thanh biên soạn. Thiệu Ung, tự Nghiêu Phu, thụy Khang Tiết, là nhân vật trụ cột của phái Tượng số, đặt nền trên Kinh Dịch để dựng hệ thống suy diễn vũ trụ qua các chu kỳ nguyên, hội, vận, thế. Nguyên tác Hoàng cực kinh thế vốn ít lời, ý tứ cô đọng, nên đời sau nối nhau giải nghĩa; bản của Vương Thực thuộc dòng chú giải đó. Mức độ quy thuộc tác giả ở đây khá rõ vì tên ghi trực tiếp trên bản, song niên đại chính xác và quá trình thành thư của Vương Thực còn ít dấu vết, không nên quả quyết.

Dữ kiện cho thấy bản đang lưu là ảnh chụp bộ Khâm định Tứ khố toàn thư, phân vào Tử bộ, Thuật số loại, gồm mười bốn quyển chia thành chín sách, phần hiện có là quyển tám và quyển chín, dài 203 trang. Việc lọt vào Tứ khố đặt bản này ngang hàng với các trước tác thuật số khác được triều đình Thanh tuyển chọn và chép lưu, tức hình thức lưu truyền hiện nay chủ yếu qua hệ văn bản cung đình, không phải qua bản khắc dân gian phổ biến. Cần lưu ý người dùng đang cầm một phần của sách, không phải toàn bộ.

Hoàng cực kinh thế có truyền thống chú giải dày, từ các tác gia Tống, Minh đến Thanh, với những khác biệt đáng kể trong cách hiểu quan hệ giữa số và lý. Đặt bản Vương Thực cạnh các nhà chú giải khác giúp thấy chỗ ông theo truyền thống nào và chỗ nào tách ra. Với người học cổ học phương Đông, đây là tư liệu nối Kinh Dịch với vũ trụ luận tượng số, đồng thời là ví dụ về cách một bộ sách bị coi là khó được thâu tóm vào chính thống học thuật nhà nước.