Hoàng Cực Kinh Thế Thư Giải, quyển 3 (皇極經世書解)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成9册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （清）王植 Số trang (bản quét): 110 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06065960.cn/06065960.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世書解 là bộ chú giải Hoàng Cực Kinh Thế của Thiệu Ung, do Vương Thực đời Thanh biên soạn. Thiệu Ung (1011–1077) xây dựng hệ thống suy diễn lịch sử – vũ trụ theo Nguyên, Hội, Vận, Thế, lấy số làm gốc để quy chiếu vận hạn trị loạn; tác phẩm gốc từ lâu đã khó đọc, nên đời sau nối nhau chú thích, trong đó Vương Thực là một mắt khâu thuộc hệ thống chú giải thời Thanh. Việc quy soạn cho Vương Thực căn cứ vào đề danh trên bản khắc, còn tiểu sử và niên đại chính xác của ông thường phải tra chéo các thư mục Thanh nhân, ở đây dữ kiện không cho thêm.

Bản đang lưu là phần quyển ba của một bộ mười bốn quyển, được chia thành chín sách khi đóng; sách hiện có 110 trang, chụp ảnh nguyên bản theo lối 影印. Căn cứ ký hiệu 欽定四庫全書·子部七·術數類, bản này thuộc bộ Tứ Khố Toàn Thư do triều đình nhà Thanh tập hợp, xếp vào Tử bộ, loại Thuật số. Cần phân biệt: bản Tứ Khố là bản chép dưới triều Thanh, nhưng các bản Hoàng Cực Kinh Thế và chú giải lưu hành tới nay còn nhiều ngả khác nhau, dị văn giữa các lần in không nhỏ, nên người tra cứu vẫn phải đối chiếu bản cụ thể mình đang cầm.

Điều đáng cân nhắc là vấn đề quy thuộc và tình trạng văn bản của dòng chú giải này. Giới nghiên cứu đến nay chưa hoàn toàn thống nhất về tên tác giả cho từng lớp chú, và bản thân Thiệu Ung cũng để lại nhiều đoạn tối nghĩa khiến đời sau giải thích khác nhau; với Vương Thực, cách hiểu phổ biến hiện nay là ông soạn một bộ chú giải trọn vẹn, nhưng cũng có tài liệu ghi tên ông gắn với các bản ước chú hoặc hiệp chú khác nhau. Do đó người đọc nên xem đây là một văn bản thuộc truyền thống Tứ Khố, đọc kèm các bản Hoàng Cực Kinh Thế khác để tự đối chiếu, hơn là tin tuyệt đối vào một lời đề danh duy nhất.

Vị trí của bộ này nằm ở giao lộ giữa Nho học và thuật số đời Thanh: nó vừa tiếp nhận truyền thống tượng số của Thiệu Ung, vừa phản ánh cách nhà Thanh hệ thống hóa và bảo tồn các tác phẩm bị coi là “thuật số”. Với người học cổ học phương Đông, biết đến bộ chú giải này là để có trong tay một điểm tựa khi đi vào Hoàng Cực Kinh Thế, đồng thời để thấy rõ văn bản cổ không tồn tại như một khối cố định mà hình thành qua nhiều tầng biên tập, chú thích và khắc in khác nhau.