Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 9 hạ (皇極經世書)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成20册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 142 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06065932.cn/06065932.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世書 của Thiệu Ung (1011–1077) là bộ trước tác then chốt của phái tượng số Bắc Tống, lấy Nguyên–Hội–Vận–Thế làm khung chia thời gian vũ trụ theo vòng Giáp Tý, kèm thanh âm bảng và các nguyên lý quái khí. Bản 14 quyển nay thường lưu hành không hoàn toàn do tay Thiệu Ung viết; nhiều phần được cho là do con trai ông là Thiệu Bá Ôn cùng môn nhân đời sau biên tập, chú giải, mở rộng. Việc quy thuộc vì thế còn chỗ cần phân biệt: phần "kinh" và phần "truyền"/giải nghĩa có lai lịch khác nhau, và giới nghiên cứu đến nay vẫn đọc bản tồn thế như sản phẩm của một quá trình bồi tụ nhiều lớp hơn là tác phẩm thuần nhất.

Quyển chín hạ nằm trong truyền bản giáp 14 quyển đời sau. Dữ kiện kho ghi bản đang lưu là ảnh ấn cổ tịch thuộc 欽定四庫全書, Tử bộ thất, thuật số loại; lối phân loại này phản ánh cách nhà Thanh xếp đặt bộ sách vào hàng ngũ các trước tác bói toán–số học, khác với cách người đời sau đôi khi đọc nó như triết học lịch sử. Đây không phải bản Thiệu Ung tự khắc, mà là bản dựng trong hệ thống Tứ Khố, vốn dựa trên các bản sách đời Tống–Minh còn lưu hành đến triều Thanh.

Sự hiện diện của nhiều bản và nhiều lớp chú trong dòng 皇極經世 khiến việc đối chiếu dị văn giữa các lần in là công việc bắt buộc với ai muốn dùng sách. Người học cần biết tới bộ này không chỉ vì nó ảnh hưởng sâu tới thuật số và tư tưởng lịch sử đời Tống–Minh, mà còn vì đây là ví dụ tiêu biểu cho một văn bản cổ bị truyền bản làm mờ ranh giới giữa nguyên tác và chú giải.