Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 7 thượng (皇極經世書)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成20册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 138 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06065927.cn/06065927.cn.pdf

Đánh giá

Hoàng Cực Kinh Thế Thư (皇極經世書) là bộ trước tác lớn gắn với Thiệu Ung (邵雍, 1011–1077), học giả Bắc Tống, quê Phạm Dương nay thuộc Hà Nam, người đứng trong nhóm "Bắc Tống ngũ tử" bên cạnh Chu Đôn Di, Trương Tái, Trình Hạo, Trình Di. Tác phẩm thuộc dòng tượng số, lấy Kinh Dịch làm nền, dựng hệ thống đếm vận hội theo chu kỳ nguyên–hội–vận–thế để diễn giải tiến trình lịch sử và vũ trụ. Việc gán trọn bộ cho Thiệu Ung nhìn chung được truyền thống Nho học chấp nhận, song giới nghiên cứu hiện đại vẫn đặt lại vấn đề: một phần văn bản, nhất là các thiên luận giải và phần Quan Vật, có thể do con cháu hoặc môn đệ về sau bổ sung, nên mức độ quy thuộc không đồng nhất giữa các phần.

Bản đang lưu là ấn bản trong Khâm Định Tứ Khố Toàn Thư, xếp vào Tử bộ, Thuật số loại — tức là bản do triều Thanh tập hợp, sao chép và biên định. Theo mô tả, toàn bộ 14 quyển được tách thành 20 sách, tập hiện có là quyển bảy phần thượng, dạng ảnh chụp bản khắc. Cách chia này phản ánh lối đóng tập của Tứ Khố chứ không phải kết cấu nguyên sơ của tác phẩm, nên khi đối chiếu với các bản khác cần lưu ý sự khác biệt về phân quyển và thứ tự thiên mục.

Về truyền bản, Hoàng Cực Kinh Thế Thư từng lưu hành qua nhiều hệ khác nhau, có bản kèm chú giải của Thái Nguyên Định đời Minh và các bản khắc tư gia; dị văn giữa các hệ không nhỏ. Bản Tứ Khố tuy tiện tra cứu nhưng từng bị phê bình vì sửa chữ, kiêng húy và có thể cắt gọt so với cổ bản. Người học muốn dùng tập này nên đặt cạnh các bản ngoài Tứ Khố để đối chiếu. Vị trí của nó trong truyền thống thuật số và triết học Tống là ở chỗ nối Kinh Dịch với lịch sử luận, ảnh hưởng tới cả Hồng phạm hoàng cực của Thái Trầm lẫn lối bàn vận số về sau.