Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 6 trung–hạ (皇極經世書)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成20册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 215 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06065926.cn/06065926.cn.pdf

Đánh giá

Hoàng Cực Kinh Thế Thư là tác phẩm then chốt của phái tượng số Bắc Tống, do Thiệu Ung (1011–1077) soạn. Toàn bộ gồm mười bốn quyển, được chia làm hai mươi sách trong bản in này; phần đang lưu là quyển sáu trung và quyển sáu hạ. Sách thuộc Tử bộ, Thuật số loại trong Khâm định Tứ khố toàn thư, tức dòng học thuật vận dụng can chi, quái khí và các chu kỳ số để diễn giải vận động của trời đất và lịch sử nhân gian. Đây không phải sách bói toán thông thường, mà là nỗ lực hệ thống hóa vũ trụ quan bằng con số, có tham chiếu Kinh Dịch.

Cần lưu ý ngay về vấn đề tác giả. Bản in đề "Tống, Thiệu Ung", nhưng học giới từ lâu đã đặt nghi vấn: phần lớn nội dung, đặc biệt là các thiên biên niên và suy diễn số, nhiều khả năng do con trai ông là Thiệu Bá Ôn cùng môn đồ bổ sung, chỉnh lý sau khi ông mất. Cách hiểu phổ biến hiện nay xem Thiệu Ung là người khởi xướng tư tưởng và thể lệ, còn văn bản lưu truyền là thành quả của một quá trình nhiều đời. Đây vẫn là điểm tranh luận, chưa có kết luận dứt khoát.

Về truyền bản, các bản in đời Tống đã thất truyền gần hết; bản đang dùng là bản chép lại trong Tứ khố toàn thư đời Thanh, do các quan biên soạn tập hợp từ nhiều nguồn khác nhau. Giữa các hệ bản tồn tại dị văn đáng kể, nhất là ở các bảng số và niên biểu, nên khi đối chiếu cần cẩn thận. So với các bản khắc ngoài dân gian, bản Tứ khố chịu ảnh hưởng của việc kiểm duyệt và hiệu đính triều đình.

Trong truyền thống tượng số, Hoàng Cực Kinh Thế Thư được xem là một trong những trước tác nền tảng, cùng dòng với Thái Huyền Kinh của Dương Hùng và các trước tác của Tư Mã Quang về lịch. Người học muốn hiểu vận số học thuật Trung Hoa, tư tưởng lịch sử theo chu kỳ, hoặc nguồn gốc của nhiều phương pháp suy diễn đời sau, khó lòng bỏ qua bộ này.