Chu Dịch Khổng Nghĩa Tập Thuyết, quyển 19–20 (周易孔義集說)

Giới thiệu

本书20卷，拆分成12冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （清）沈起元 Số trang (bản quét): 260 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064527.cn/06064527.cn.pdf

Đánh giá

沈起元 (1685–1763), tự Tử Đại, hiệu Tiểu Lâu, người Thái Thương, Giang Tô, đỗ tiến sĩ năm Ung Chính nguyên niên, làm quan đến Binh bộ thị lang. Ông không phải tay chuyên về Dịch học theo lối tượng số hay chiêm nghiệm, mà thuộc dòng Nho sĩ đời Thanh đọc Kinh Dịch qua lăng kính nghĩa lý. 周易孔義集說 của ông là một bộ tập thuyết quy mô, gom ý các nhà đời trước rồi chọn lọc, lấy Khổng Tử làm chuẩn mực — chữ "khổng nghĩa" trong tựa chính là nói cái ý đó, chứ không phải Khổng Dĩnh Đạt hay một Khổng nào khác.

Việc quy tác phẩm cho沈起元 hầu như không gây tranh cãi, vì sách được thu vào 欽定四庫全書 với đề yếu của Tứ khố toàn thư tổng mục minh xác ghi tác giả. Điều đáng lưu ý là vị trí của nó trong hệ thống Tứ khố: nằm ở Kinh bộ, Dịch loại, tức là được xếp ngang hàng với những bộ chính thống của truyền thống Dịch học, chứ không bị đẩy xuống Tử bộ hay Tập bộ.

Bản đang lưu là ảnh ấn (影印) của Văn Uyên Các bản trong Tứ khố toàn thư, toàn thư hai mươi quyển, chia thành mười hai sách; tập hiện có giữ quyển mười chín và hai mươi, tức phần cuối bộ. Người đọc bản ảnh ấn cần nhớ rằng Văn Uyên Các bản Tứ khố là bản chép tay thời Càn Long, có thể có dị văn và dị tự so với các bản khắc riêng lẻ của sách nếu chúng từng lưu hành — điều này giới nghiên cứu vẫn còn đối chiếu.

Với người học Dịch, bộ này có ích ở chỗ cho thấy cách một Nho thần đời Thanh tập hợp và phê phán các thuyết Hán–Tống, đặc biệt là lập trường coi trọng nghĩa lý Khổng Mạnh hơn tượng số. Nó không thay thế được các bộ chú giải căn bản như Chu Dịch bản nghĩa hay Chu Dịch chính nghĩa, nhưng bổ sung một góc nhìn quan trọng của Dịch học triều Thanh.