Chu Dịch Khổng Nghĩa Tập Thuyết, quyển 16 (周易孔義集說)

Giới thiệu

本书20卷，拆分成12冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （清）沈起元 Số trang (bản quét): 128 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064524.cn/06064524.cn.pdf

Đánh giá

沈起元, tự Tử Đại, hiệu Kính Đường, người Thái Thương (Giang Tô), đỗ tiến sĩ thời Khang Hy, từng giữ chức quan ở bộ Lại và các địa phương, là người có trước tác về kinh học chứ không phải chuyên gia Dịch học thuần túy. Bộ Chu Dịch Khổng Nghĩa Tập Thuyết (周易孔義集說) gồm hai mươi quyển, theo tên sách thì là tập hợp chú giải theo hướng "Khổng nghĩa", tức lấy Nghĩa truyện của Trình Di và thoán tượng văn ngôn của Khổng Tử làm chuẩn, quy tụ các thuyết đời sau mà chọn lọc. Cách đặt tựa như vậy đặt tác phẩm vào dòng Dịch học lấy nghĩa lý làm trọng, khác với dòng tượng số.

Việc 欽定四庫全書 ghi tác giả là 沈起元, kèm theo thông tin sách hai mươi quyển được chia thành mười hai tập, cho thấy đây là bản ảnh ấn thuộc bộ Tứ Khố Toàn Thư, phần Kinh bộ, loại Dịch. Con số 128 trang trong dữ kiện chỉ phản ánh tập đang lưu (quyển mười sáu) chứ không phải toàn bộ tác phẩm; các quyển còn lại nằm ở các tập khác trong cùng bộ. Bản Tứ Khố chép tay vốn có dị văn và đôi chỗ bị sửa chữa theo lệ kiểm duyệt thời Càn Long, nên ai đối chiếu cần lưu ý.

Điểm đáng dừng lại là chuyện quy thuộc và niên đại. Sách này vào Tứ Khố từ đời Càn Long, thời điểm đó đã dựa trên bản khắc riêng hoặc bản gia tàng, và việc phân quyển hai mươi quyển chia mười hai tập là cách tổ chức của Tứ Khố, không nhất thiết phản ánh kết cấu nguyên bản của tác giả. Tới nay giới nghiên cứu Dịch học Trung Quốc ít tranh luận về việc sách có phải của Thẩm Khởi Nguyên hay không, nhưng luôn cảnh giác với những chỗ Tứ Khố quan thần can thiệp văn bản.

Đối với người đọc chuyên sâu, quyển mười sáu này có giá trị như một mẫu của lối Dịch học nghĩa lý thời Thanh, đặt cạnh các bộ cùng dòng như Ngự Soạn Chu Dịch Chiết Trung hay Chu Dịch Đại Toàn để thấy cách một học giả đời Thanh xâu chuỗi chú giải truyền thống. Bản ảnh ấn trên Archive.org chính là đường tiếp cận thuận tiện nhất cho người không có điều kiện xem bản khắc hoặc bản chép tay gốc.