Chu Dịch Hàm Thư Ước Chú, quyển 11–12 (周易函書約註)

Giới thiệu

本书18卷，拆分成10冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （清）胡煦 Số trang (bản quét): 190 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064489.cn/06064489.cn.pdf

Đánh giá

Hồ Hú (胡煦, 1655–1736) là nhà Dịch học đời Thanh, quê Quang Sơn, Hà Nam, đỗ tiến sĩ niên hiệu Khang Hi, từng giữ chức quan đến Binh bộ Thị lang. Bộ Dịch học của ông gồm hai phần chính là Chu Dịch Hàm Thư (周易函書) và phần Ước chú (約註) rút gọn lời chú giải, vốn được xem là bản tinh giản dùng cho việc học tập. Tập đang lưu giữ ở đây là quyển mười một và mười hai của Ước chú, nằm trong toàn bộ mười tám quyển mà người biên mục đương thời ghi nhận, và được tách thành mười tập khi ấn hành.

Về truyền bản, đây là bản ảnh ấn của Khâm định Tứ khố toàn thư, thuộc Kinh bộ, Dịch loại, do đó văn bản đã qua tay các quan toản tu đời Càn Long. Cần lưu ý rằng Tứ khố toàn thư không phải một bản in thuần nhất: các bản chép tay trong bảy các (các) khố có dị văn với nhau, và một số tác phẩm bị rút gọn hoặc sửa chữ trong quá trình kiểm duyệt. Với các sách Dịch đời Thanh, người đọc bản Tứ khố thường phải đối chiếu thêm với bản khắc riêng của tác giả hoặc bản in đời sau, vì phần dẫn chứng và biểu đồ có thể không hoàn toàn đồng nhất.

Vị trí của Hồ Hú trong dòng Dịch học đời Thanh gắn với khuynh hướng tượng số. Ông chủ trương lấy hào tượng và đồ thức làm trục chính để giải thích kinh truyện, khác với lối nghĩa lý thuần tuý của nhiều tác gia cùng thời, và trong giới nghiên cứu Dịch học ông thường được xếp vào nhóm kế thừa tư tưởng đồ thư của Tống Nho nhưng có điều chỉnh. Việc quy tác giả cho Chu Dịch Hàm Thư nói chung không gây tranh cãi, song ý kiến về giá trị và mức độ độc lập của phần Ước chú so với chính biên thì chưa hoàn toàn thống nhất. Người học Dịch cần biết tới bộ này vì nó đại diện cho một nhánh giải Dịch bằng tượng số còn lưu lại đầy đủ trong Tứ khố, và số quyển/tập ghi trong mô tả kho cho thấy đây chỉ là một phần của chỉnh thể, không nên đọc tách rời khỏi toàn bộ.