Chu Dịch Truyền Nghĩa Hợp Đính (quyển 9~10)

Giới thiệu

Cuốn sách 'Chu Dịch truyện nghĩa hợp định' (quyển 9-10) là một tác phẩm thuộc bộ 'Khâm định Tứ khố toàn thư', nằm trong phần Kinh bộ, chuyên về loại sách Dịch. Sách được in lại từ bản khắc cổ, gồm 12 quyển được chia thành 5 tập, trong đó hai quyển này tập trung vào việc hợp nhất và bình chú các truyện giải thích Kinh Dịch.

Nhan đề gốc: 周易傳義合訂·卷九~卷十 Tác giả: （清）朱軾 Số trang (bản quét): 150 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064464.cn/06064464.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch Truyền Nghĩa Hợp Đính là sách chú giải Kinh Dịch đời Thanh, do Chu Thức (朱軾) biên soạn. Tựa sách cho biết tính chất công việc: "truyện" chỉ hai bộ chú giải lớn là Trình Truyện của Trình Di và Bản Nghĩa của Chu Hy, "hợp đính" là gộp hai nhà lại mà định chung một lối đọc. Đây là dòng sách Dịch học lấy nghĩa lý làm trục, nối tiếp truyền thống Trình – Chu đã thành chuẩn mực trong khoa cử và giảng học từ Tống trở đi, chứ không theo lối tượng số.

Về tác giả và niên đại, việc quy thuộc cho Chu Thức tương đối vững. Ông là đại thần, học giả đời Thanh, từng giữ chức cao và chủ trì nhiều công trình biên soạn do triều đình đặt hàng; sách Dịch của ông cũng nằm trong mạch học thuật quan phương ấy. Bản đang lưu là ảnh ấn của bản khắc cổ, thuộc Khâm định Tứ khố toàn thư, Kinh bộ, Dịch loại. Toàn sách 12 quyển, được chia thành 5 tập, hai quyển 9–10 này là một phần của tập ảnh ấn đó. Dữ kiện hiện có chỉ ghi 150 trang cho phần này, không đủ để bàn về dị văn giữa các bản in hay các đợt tu bổ khắc in. Điều nên lưu ý là Tứ khố toàn thư vừa là kết quả tuyển chọn vừa là môi trường truyền bản: văn bản trong đó có thể đã qua hiệu đính và có khi bị chỉnh sửa vì lý do chính trị, nên khi dùng cần đối chiếu với các bản khắc đời Thanh khác nếu có.

Sách thuộc nhóm công trình hợp giải, nghĩa là không tự đặt ra hệ thống chú giải mới mà dung hòa hai bộ Trình Truyện và Bản Nghĩa, chỗ nào hai nhà khác nhau thì định lại cách hiểu. Với người học Dịch theo lối nghĩa lý, vị trí của nó là cầu nối giữa kinh văn và hai bộ chú giải nền tảng, tiện cho việc tra cứu khi muốn biết một hào, một quẻ được Trình và Chu giải thích thế nào. Mức độ phổ biến của nó trong học giới không lớn như chính hai bộ Trình Truyện và Bản Nghĩa, nhưng đây là loại sách tham chiếu hữu ích trong tuyến Dịch học quan phương đời Thanh.