Chu Dịch Quán Thoán, quyển 9–10 (周易觀彖)

Giới thiệu

本书12卷，拆分成6冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （清）李光地 Số trang (bản quét): 128 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064452.cn/06064452.cn.pdf

Đánh giá

周易觀彖 là một trong những bộ chú giải Kinh Dịch quan trọng của học giới Thanh sơ, do Lý Quang Địa (1642–1718) biên soạn. Lý Quang Địa người An Khê, Phúc Kiến, đỗ tiến sĩ, từng giữ nhiều chức vụ cao dưới triều Khang Hy và là một trong những nhân vật chủ chốt của nền học thuật quan phương đương thời; ngoài Dịch học, ông còn để lại trước tác về Lễ, về lý học Tống Nho. Việc quy thuộc tác phẩm này cho ông được các thư mục cổ như Tứ Khố Toàn Thư Tổng Mục ghi nhận, song như nhiều bộ Dịch giải khác, ranh giới giữa phần ông tự soạn và phần do môn sinh, đồng liêu hiệu đính bổ sung vẫn là điểm học giới chưa hoàn toàn thống nhất. Bản đang lưu gồm quyển chín và quyển mười trong tổng số mười hai quyển, thuộc bản khắc in trong Tứ Khố Toàn Thư, xếp ở Kinh bộ, Dịch loại.

Tên sách cho thấy hướng tiếp cận của tác giả: "quan thoán" nghĩa là nhìn vào lời Thoán mà suy diễn, tức lấy thoán từ làm trục để giải thích quẻ và hào, khác với lối giải theo tượng số hay theo hào biến. Đây là dòng Dịch học lấy nghĩa lý làm chính, chịu ảnh hưởng của truyền thống Trình Di và Chu Hi, đồng thời phản ánh khuynh hướng Nho học quan phương thời Khang Hy muốn quy chuẩn cách đọc kinh điển.

Về truyền bản, sách được đưa vào Tứ Khố Toàn Thư với tư cách bản được khâm định, tức đã qua khâu chọn lọc và sao chép của quan tu thư; các bản Tứ Khố nói chung ít nhiều có dị văn so với bản khắc đơn hành đời Thanh, và việc tra cứu cần đối chiếu thêm các bản ngoài Tứ Khố khi khảo dị. Bản số hoá tại đây là ảnh chụp bản in, chia thành sáu tập, trong đó tập chứa quyển chín và mười dài 128 trang. Với người học Dịch, bộ này đáng biết vì nó đại diện cho cách đọc Kinh Dịch theo nghĩa lý dưới triều Thanh, đặt cạnh các bộ cùng dòng như Chu Dịch Bản Nghĩa hay Dịch Trình Truyện để thấy sự tiếp nối và điều chỉnh của hậu học.