Chu Dịch Diễn Nghĩa, quyển 12 (周易衍義)

Giới thiệu

本书16卷，拆分成10冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （元）胡震 Số trang (bản quét): 116 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064407.cn/06064407.cn.pdf

Đánh giá

Đây là quyển mười hai của bộ 周易衍義 (Chu Dịch diễn nghĩa), mang tên tác giả Hồ Chấn đời Nguyên. Sách thuộc Kinh bộ, Dịch loại, được đưa vào Khâm định Tứ khố toàn thư, tức bản đã qua chọn lọc và hiệu đính của triều Thanh, rồi được ảnh ấn lại nguyên dạng. Toàn bộ mười sáu quyển được chia thành mười tập, quyển này nằm trong số đó.

Hồ Chấn quê ở Lư Lăng, từng đỗ tiến sĩ và làm quan dưới thời Nguyên, sự nghiệp trước tác của ông gắn với giai đoạn Dịch học nhà Nguyên chịu ảnh hưởng mạnh của phái Nghĩa lý đời Tống. Sách nối tiếp mạch chú giải của Trình Di và Chu Hi, nhưng theo lối "diễn nghĩa", tức mở rộng ý nghĩa quẻ hào thành các luận giải, chứ không chỉ cắt nghĩa từ ngữ. Đề từ "diễn nghĩa" phần nào cho thấy vị trí của nó giữa hai dòng: vừa chú thích kinh truyện, vừa bàn rộng về lý.

Các bộ Dịch học đời Nguyên phần lớn chỉ còn lưu hành nhờ Tứ khố toàn thư; 周易衍義 cũng vậy. Bản hiện dùng là ảnh ấn từ bản Tứ khố, không phải bản khắc Nguyên đời đầu, nên chữ nghĩa đã qua một lần hiệu đính triều Thanh, có thể có dị văn so với các bản chép tay xưa. Việc quy thuộc cho Hồ Chấn nhìn chung được các thư mục truyền thống chấp nhận, song vì không còn bản gốc đời Nguyên để đối chiếu, giới nghiên cứu vẫn dè dặt khi bàn tới tình trạng văn bản đích thực của toàn bộ.

Với người học Dịch, bộ sách này đáng để biết vì nó đại diện cho khuynh hướng nghĩa lý thời Nguyên, một khâu thường bị bỏ qua khi người ta chỉ đọc Trình và Chu. Nó cũng là ví dụ cho cách Tứ khố toàn thư bảo tồn và đồng thời định hình lại diện mạo văn bản của các tác phẩm Dịch học đời sau.