Chu Dịch Diễn Nghĩa, quyển 9–10 (周易衍義)

Giới thiệu

本书16卷，拆分成10冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （元）胡震 Số trang (bản quét): 207 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064405.cn/06064405.cn.pdf

Đánh giá

Cuốn này là quyển chín và quyển mười của Chu Dịch diễn nghĩa (周易衍義), một bộ sách thuộc Kinh bộ, Dịch loại, được thu vào Khâm định Tứ khố toàn thư. Đây là loại trước tác giải kinh theo lối "diễn nghĩa", tức mở rộng và trình bày ý nghĩa của Kinh Dịch chứ không chỉ chú thích từ ngữ, một thể tài phổ biến trong giới Dịch học thời Nguyên. Bản đang lưu là ảnh in của văn bản Hán, gồm hai quyển trong tổng số mười sáu quyển của toàn bộ, và theo mô tả trong kho thì bộ sách đã được chia thành mười tập.

Tác giả đề trên bản là Hồ Chấn (胡震) đời Nguyên. Việc quy thuộc này cần đọc với chút dè dặt: các thư mục cổ như Tứ khố toàn thư tổng mục yếu ghi tác phẩm là của Hồ Chấn, nhưng tiểu sử của ông không được truyền lại đầy đủ, và niên đại chính xác của bộ sách vẫn phải suy từ vị trí của nó trong Tứ khố hơn là từ chứng cứ ngoại tại. Nói cách khác, đời Nguyên là khung niên đại được học giới chấp nhận rộng rãi, song không có gì bảo đảm chắc chắn về năm thành thư.

Về truyền bản, bản độc giả đang tiếp cận là bản dựng lại từ Tứ khố toàn thư, bộ sách do triều Thanh biên tập theo lệnh vua. Các bản in Tứ khố thường có sai sót do khâu sao chép và hiệu đính, nên dị văn giữa bản này với những bản chép tay hay bản khắc khác của Chu Dịch diễn nghĩa, nếu còn, là điều giới nghiên cứu văn bản học vẫn phải lưu tâm. Sách không thuộc nhóm tác phẩm Dịch học phổ biến như Chu Dịch bản nghĩa hay Chu Dịch chính nghĩa, và cũng không phải bộ được trích dẫn thường xuyên trong các tuyển tập Dịch học hiện đại.

Giá trị tham chiếu của nó nằm ở chỗ khác. Với người nghiên cứu Dịch học đời Nguyên và lịch sử thư tịch, quyển chín và mười này là mẫu cho thấy cách một tác giả đời Nguyên triển khai kinh văn thành diễn nghĩa, đặt bộ sách vào dòng tiếp nhận Dịch học dung hợp giữa truyền thống Hán Đường và những cách đọc đã định hình qua Tống Nho. Vì thế cuốn này chủ yếu hữu ích cho người đã quen với khung Kinh Dịch và muốn khảo sát một dị bản ít lưu hành, chứ không phải điểm nhập môn.