Chu Dịch Trình Chu Truyện Nghĩa Chiết Trung (quyển 25~27)

Giới thiệu

Cuốn sách 'Chu Dịch Trình Chu Truyền Nghĩa Chiết Trung' (quyển 25-27) là một tác phẩm kinh điển thuộc loại Kinh Dịch trong Tứ Khố Toàn Thư. Nội dung chính bao gồm việc tập hợp và phân tích các chú giải về Kinh Dịch của hai nhà Nho lớn là Trình Di và Chu Hy, nhằm làm sáng tỏ ý nghĩa của các quẻ và hào. Tác phẩm được biên soạn vào thời nhà Nguyên, phản ánh tinh thần dung hợp và chiết trung trong nghiên cứu Dịch học. Sách gốc gồm 33 quyển, được in lại từ bản khắc trong Tứ Khố Toàn Thư, và hiện được phát hành dưới dạng ảnh chụp từ bản gốc.

Nhan đề gốc: 周易程朱傳義折衷·卷二十五~卷二十七 Tác giả: （元）趙采 Số trang (bản quét): 171 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064398.cn/06064398.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch Trình Chu Truyện Nghĩa Chiết Trung là bộ Dịch học thời Nguyên, ghi tên Triệu Thái (趙采) soạn, thuộc Kinh bộ, Dịch loại trong Tứ Khố Toàn Thư. Tựa sách nói rõ tính chất: gom truyện của Trình Di và nghĩa của Chu Hy lại mà chiết trung, tức không theo riêng một nhà. Đây là kiểu trước tác phổ biến từ Nam Tống trở đi, khi hai hệ Trình – Chu đã thành chuẩn mực và người học cần một lối dung hòa giữa Trình thị Dịch truyện và Chu Tử Bản nghĩa.

Về tác giả, sử liệu về Triệu Thái không nhiều. Việc quy bộ sách này cho ông căn cứ vào đề tên trong Tứ Khố và các thư mục cổ, nhưng tiểu sử cùng quá trình thành thư còn ít chứng cứ để dựng lại đầy đủ. Niên đại thường được đặt trong thời Nguyên, căn cứ vào chính dữ kiện đề tên triều đại và vị trí của sách trong Tứ Khố, chứ không phải từ một niên biểu tác giả còn nguyên vẹn.

Bản đang lưu là ảnh chụp từ bản khắc trong Tứ Khố Toàn Thư, phần quyển 25 đến 27, tách ra thành một đơn vị trong tập 12 của bộ 33 quyển. Đây là ngả truyền bản quan trọng: Tứ Khố là bản quan phương thời Thanh, được sao chép và hiệu đính theo tiêu chuẩn riêng, nên người đối chiếu cần lưu ý khả năng có dị văn và thay đổi so với các bản khắc đời Nguyên hay Minh nếu còn.

Với người học Dịch, bộ sách đáng chú ý ở chỗ nó cho thấy cách hậu học đời sau dung hòa hai truyền thống lớn, và là một mắt lưới trong dòng Dịch học tập giải thời Nguyên bên cạnh các bộ cùng loại. Giới nghiên cứu về tác giả, niên đại và quan hệ giữa các bản khắc còn để ngỏ nhiều điểm, nên khi dùng cần đối chiếu với thư mục Tứ Khố và các bộ Dịch học đương thời.