Chu Dịch Trình Chu Truyền Nghĩa Chiết Trung (quyển 2~4)

Giới thiệu

Cuốn sách này là một tác phẩm thuộc bộ 'Khâm định Tứ khố toàn thư', nằm trong phần 'Kinh bộ' và chuyên mục 'Dịch loại', có niên đại từ thời Nguyên. Tựa gốc là 'Chu Dịch Trình Chu Truyền Nghĩa Chiết Trung', gồm 33 quyển, được chia thành 12 tập. Nội dung chính của sách bàn về Kinh Dịch, tập trung vào sự dung hợp và chiết trung giữa các truyền thống giải thích của Trình Di và Chu Hi. Đây là ấn bản dạng ảnh chụp từ các bản in cổ, hiện có sẵn trên Archive.org để tải về và đọc miễn phí. Tác phẩm là tài liệu quan trọng cho việc nghiên cứu tư tưởng Dịch học thời Nguyên.

Nhan đề gốc: 周易程朱傳義折衷·卷二~卷四 Tác giả: （元）趙采 Số trang (bản quét): 144 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064390.cn/06064390.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch Trình Chu Truyền Nghĩa Chiết Trung của Triệu Thái đời Nguyên là một trong những bộ Dịch học quan trọng của thời kỳ này, nay được lưu trong Khâm định Tứ khố toàn thư, phần Kinh bộ, Dịch loại. Sách mang số quyển lớn (33 quyển theo mô tả), nay phân chia thành 12 tập theo đúng nguyên trạng phân tập của bản Tứ khố. Tên sách nói rõ hướng tiếp cận: "Trình Chu truyền nghĩa" chỉ hai hệ thống chú giải của Trình Di (Y Xuyên Dịch truyện) và Chu Hi (Chu Dịch bản nghĩa, Dịch học khải mông); "chiết trung" là lập trường dung hòa, chọn lấy chỗ hợp lý giữa hai nhà, một công việc phổ biến trong Dịch học Nguyên-Minh sau khi cả hai truyền thống đã thành chuẩn mực.

Về tác giả, sách đề Triệu Thái (趙采), người đời Nguyên. Các thư mục truyền thống như Tứ khố toàn thư tổng mục đề mục ghi nhận tác phẩm và tác giả ở dạng ngắn gọn, song tiểu sử Triệu Thái không được ghi chép rộng rãi, nên nhiều chi tiết về quê quán, chức nghiệp và sinh bình còn chỗ trống trong giới thư tịch học; việc quy thuộc vẫn dựa chủ yếu vào đề mục trong Tứ khố. Đây là hiện tượng thường gặp với nhiều tác phẩm Dịch học đời Nguyên, vốn bị lu mờ phần nào bởi các bộ đời Tống.

Bản này không phải là bộ toàn vẹn mà là các quyển 2 đến 4, tức một đoạn giữa của tác phẩm, nên người tra cứu cần đối chiếu thêm các tập khác trong cùng bộ 12 tập để có cái nhìn đầy đủ. Những dị bản chữ Hán giữa các lần in Tứ khố (bản chép tay và bản khắc) - nếu có - chỉ có thể xác định khi so trực tiếp các bản, điều mà dữ kiện hiện tại không cho phép khẳng định.

Trong dòng Dịch học, tác phẩm thuộc nhóm kết hợp Trình-Chu, một khuynh hướng chủ đạo từ Nguyên trở đi và đặc biệt được đẩy mạnh dưới triều Thanh qua các bộ ngự định như Chu Dịch chiết trung. Vì vậy nó vừa có giá trị như một mẫu hình của lối "chiết trung" đời Nguyên, vừa là tài liệu để đối chiếu cách người đương thời dung hợp hai hệ thống chú giải lớn của Dịch học Tống-Nguyên.