Chu Dịch tập thuyết (quyển 25~27)

Giới thiệu

Cuốn sách thuộc bộ 'Chu Dịch Tập Thuyết' (周易集說), gồm các quyển 25 đến 27, nằm trong số 40 quyển của ấn bản này. Đây là tác phẩm kinh điển về Kinh Dịch, được xếp vào loại sách Kinh (經部), chuyên mục Dịch (易類) trong bộ 'Khâm Định Tứ Khố Toàn Thư' (欽定四庫全書). Sách được in lại từ bản khắc gỗ cổ, thuộc kho dữ liệu số của Thư viện Số Toàn cầu (Archive.org). Nội dung tập trung luận giải các quẻ, hào trong Kinh Dịch theo cách giảng giải tập hợp, phục vụ nghiên cứu tư tưởng triết học và văn hóa Trung Quốc thời Tống.

Nhan đề gốc: 周易集說·卷二十五~卷二十七 Tác giả: （宋）俞琰 Số trang (bản quét): 114 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064372.cn/06064372.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch tập thuyết của Du Diễm (俞琰) là một trong những bộ chú giải Kinh Dịch quy mô lớn của đời Tống mạt, gồm bốn mươi quyển, nay lưu hành chủ yếu qua bản sao in trong Khâm định Tứ khố toàn thư, xếp ở Kinh bộ, Dịch loại. Ba quyển 25 đến 27 ở đây nằm trong cụm quyển giữa bộ, thuộc phần luận giải kinh văn và truyện theo lối tập hợp chư thuyết rồi chắt lọc. Du Diễm tự Ngọc Ngô, hiệu Thạch Giản đạo nhân, sống vào giai đoạn Tống Nguyên giao thời; việc quy tác giả cho ông nhìn chung ít bị tranh cãi, tuy niên đại thành thư và mức độ gia công qua các đời sau vẫn còn điểm chưa thật rõ, học giới thường chỉ đặt vấn đề ở khâu truyền bản hơn là ở tên tác giả.

Về đường đi của văn bản, bộ này từng có bản khắc riêng đời Tống Nguyên, nhưng đến khi Tứ khố toàn thư tập hợp thì được chép lại theo bản lưu hành đương thời; chính Tứ khố toàn thư thư mục đề yếu có bàn tới tình trạng dị đồng giữa các bản và việc phân quyển. Điều đáng lưu ý là bản số hóa đang xem được cắt từ bộ Tứ khố thành mười hai tập, mỗi tập gộp nhiều quyển, nên ba quyển 25-27 nằm lẫn trong một tập lớn chứ không phải một thư quyển độc lập; người tra cứu cần đối chiếu số quyển ghi trên đầu trang với mục lục mới định vị đúng.

Trong dòng Dịch học đời Tống, Du Diễm thuộc khuynh hướng lấy nghĩa lý làm chính nhưng không bỏ hẳn tượng số, đặt cạnh những bộ cùng thời như của Trình Di, Chu Hy hay Dương Vạn Lý thì tập thuyết của ông nghiêng về gom góp và cân nhắc ý kiến người trước hơn là lập một hệ thống riêng. Vì thế bộ sách hữu ích cho việc nhìn lại diện mạo chú giải Dịch thời Tống và cách người đời sau đọc lại nó, đồng thời là mẫu mực cho lối "tập thuyết" phổ biến trong giới kinh học giai đoạn này. Các bản dịch hiện đại sang tiếng Việt hay tiếng phương Tây cho riêng bộ này không phổ biến, nên giới nghiên cứu trong nước chủ yếu tiếp cận qua nguyên bản chữ Hán.