Chu Dịch Tập Thuyết, quyển 10–13 (周易集說)

Giới thiệu

本书40卷，拆分成12册。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （宋）俞琰 Số trang (bản quét): 132 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064368.cn/06064368.cn.pdf

Đánh giá

周易集說 của Du Diễm (俞琰), người đời Tống, là một trong những bộ Dịch học quan trọng của thời Nam Tống, thuộc dòng chú giải tượng số kết hợp nghĩa lý. Du Diễm sống vào cuối Tống, quê ở Ngô Huyền (nay thuộc Giang Tô), từng đỗ tiến sĩ nhưng không ra làm quan dưới triều Nguyên, lui về trước tác và tu luyện. Các sách của ông về Dịch thường được xếp cùng nhóm với Chu Hi và các nhà Dịch học đời Tống, tuy hướng tiếp cận có phần khác biệt. Bộ 集說 ra đời nhằm tập hợp và dung hợp nhiều cách hiểu khác nhau về Kinh Dịch, phản ánh khuynh hướng tổng hợp đặc trưng của Dịch học Nam Tống.

Bản đang lưu là bản ảnh ấn (影印) do Trung tâm ấn loát thư tịch cổ thực hiện theo cách thức phổ biến của thư viện điện tử, nằm trong bộ 欽定四庫全書, 經部, 易類. Theo mô tả, toàn bộ tác phẩm gồm 40 quyển, nhưng bản này bị chia thành nhiều tập, hiện tại chỉ còn quyển 10 đến quyển 13 với 132 trang. Vì là ảnh ấn nguyên bản, không có thuyết minh hay dịch chú kèm theo, người đọc cần có kiến thức Hán văn để tiếp cận văn bản. Việc thiếu các quyển đầu và cuối ảnh hưởng đến tính toàn vẹn của bộ sách, nhưng quyển 10-13 vẫn giữ được cấu trúc và văn phong gốc.

Về vấn đề quy thuộc tác giả, giới nghiên cứu đều thống nhất 周易集說 là của Du Diễm, nhưng có ý kiến khác nhau về việc có phải chỉ một mình ông viết hay có sự tham gia của học trò. Một số bản còn ghi thêm tên người nối tiếp biên soạn. Niên đại thành thư cũng không thật rõ ràng; nhiều khả năng được hoàn thành vào đầu thời Nguyên sau khi nhà Tống mất, khi ông lui về quê. Truyền bản hiện nay chủ yếu dựa trên bản Tứ Khố Toàn Thư đời Thanh, và các bản in khác có thể có dị văn chữ viết, đặc biệt những chỗ dẫn lời cổ nhân mà không rõ nguồn.

Đối với người học Dịch, 周易集說 nằm trong nhóm tác phẩm cần biết khi nghiên cứu Dịch học đời Tống, sánh cùng các bộ như của Trình Di và Chu Hi. Điểm đáng chú ý là sách tập trung vào việc tập hợp các thuyết giải, cho thấy bức tranh tranh luận trong giới Dịch học đương thời, đồng thời thể hiện lối vận dụng Dịch vào tu dưỡng cá nhân và quan sát vận thế.