Tùng Sơn Độc Chu Dịch, quyển 17–21 (淙山讀周易)

Giới thiệu

本书21卷，拆分成7册。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （宋）方實孫 Số trang (bản quét): 168 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064364.cn/06064364.cn.pdf

Đánh giá

淙山讀周易 là một bộ chú giải Kinh Dịch, mang số quyển 17 đến 21 trong bản đang lưu, tức phần sau của một trước tác dài 21 quyển theo mô tả hiện có. Sách thuộc Kinh bộ, Dịch loại, được ấn hành trong hệ Khâm định Tứ khố toàn thư, tức bộ tùng thư do triều Thanh biên tập, quy tụ các trước tác quan trọng của truyền thống học thuật Trung Hoa. Việc một tác phẩm Dịch học đời Tống được đưa vào Dịch loại của Tứ khố cho thấy nó từng được giới biên tập triều Thanh xem là đại diện có giá trị cho một lối đọc Kinh Dịch nhất định, song điều đó không đồng nghĩa với việc đánh giá nội dung.

Tác giả ghi trên bản là Phương Thực Tôn (方實孫), người đời Tống. Đây là quy thuộc truyền thống của bản in, không phải kết luận đã được kiểm chứng độc lập: tiểu sử Phương Thực Tôn không được ghi chép đầy đủ trong các nguồn sử liệu quen thuộc, nên niên đại chính xác và hành trạng của ông vẫn còn chỗ phải dè dặt. Cách hiểu phổ biến hiện nay căn cứ vào chính đề tác giả trong Tứ khố và các thư mục đời sau dẫn lại, chứ không có nhiều chứng cứ ngoại vi để đối chiếu.

Về truyền bản, bản đang lưu là ảnh ấn cổ tịch (影印古籍) rút từ Tứ khố toàn thư, chia 21 quyển thành 7 sách, trong đó tập hiện có chứa quyển 17 đến 21, dài 168 trang. Đây là dạng bản in lại nguyên dạng, không phải bản hiệu đính hay dịch chú hiện đại; người đọc cần lưu ý rằng các bản Tứ khố nói chung từng trải qua khâu sao chép và hiệu chỉnh của quan triều Thanh, nên dị văn so với bản Tống nguyên bản — nếu còn — là điều khó loại trừ. Tình trạng phân chia quyển và thứ tự các thiên trong các bản Tứ khố khác nhau cũng có thể không hoàn toàn trùng khớp.

Vị trí của 淙山讀周易 trong truyền thống Dịch học đời Tống nằm ở dòng chú giải theo lối nghĩa lý hoặc tượng số, song việc xác định chính xác nó thuộc về khuynh hướng nào cần đối chiếu toàn bộ 21 quyển chứ không chỉ phần còn lại này. Người học muốn đặt nó trong bối cảnh Dịch học Tống đại nên đọc kèm các bộ cùng được thu vào Dịch loại của Tứ khố, và nên tra cứu thêm các thư mục Dịch học chuyên biệt để nắm được tình hình truyền bản và các dị bản hiện tồn.