Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 11–13 (皇極經世書)

Giới thiệu

本书14卷，拆分成20册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 171 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064087.cn/06064087.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世書 là bộ sách quy về Thiệu Ung (1011–1077) đời Bắc Tống, nay là một trong những trước tác căn bản của dòng tượng số học. Cần phân biệt hai phần: Thiệu Ung soạn phần Quan vật nội thiên và Quan vật ngoại thiên (thường gọi chung là Quan vật thiên), còn phần Nguyên hội vận thế và các biểu niên đại — chiếm phần lớn dung lượng bộ sách — do con trai ông là Thiệu Bá Ôn cùng môn nhân đời sau biên tập, bổ chú mà thành. Việc phân định đâu là thủ bút của Thiệu Ung, đâu là phần hậu học thêm vào, đến nay vẫn còn tranh luận; cách hiểu phổ biến vẫn xem Thiệu Ung là tác giả tinh thần, còn văn bản lưu hành là thành quả nhiều đời.

Sách lấy hệ can chi làm khung, dựng thuyết Nguyên–Hội–Vận–Thế để tính vận hạn của trời đất và nhân sự, nên được xếp vào Tử bộ, Thuật số loại. Bản đang lưu là phần quyển mười một đến mười ba, tức một đoạn của toàn bộ mười bốn quyển theo kết cấu bản đang dùng, đã bị tách thành hai mươi tập khi đóng; đây là ảnh ấn của bản Khâm định Tứ khố toàn thư, không phải một bản khắc riêng.

Trong Tứ khố, sách được trứ lục với đề yếu của giới biên soạn, và chính vì nhiều bản khắc khác nhau về thứ tự quyển, cách chia thiên, lẫn phần chú giải, nên người đối chiếu cần lưu ý dị văn giữa các hệ bản. Người học tượng số, lịch pháp hoặc tư tưởng Tống Minh ít nhiều đều phải đi qua bộ này, bởi nó đặt nền cho cách tính vận niên mà hậu học về sau tiếp nhận và phê bình.