Hoàng Cực Kinh Thế Thư, quyển 1 thượng (皇極經世書)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
本书14卷，拆分成20册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類
Tác giả: （宋）邵雍 Số trang (bản quét): 144 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06064083.cn/06064083.cn.pdf
Đánh giá
Hoàng Cực Kinh Thế Thư (皇極經世書) là bộ trước tác đồ sộ của Thiệu Ung (邵雍, 1011–1077), học giả Bắc Tống nổi tiếng với tư tưởng dung hợp Dịch học và tượng số. Toàn thư theo truyền thống gồm 14 quyển, được chia thành 20 sách trong bản lưu này; phần đang xét là quyển nhất thượng (卷一上), tức phần đầu của quyển một. Tác phẩm thuộc Tử bộ, mục Thuật số loại (子部·術數類) trong Khâm Định Tứ Khố Toàn Thư (欽定四庫全書), tức bản do triều Thanh tập hợp và hiệu định, nay được lưu dưới dạng ảnh ấn cổ tịch. Việc ghi tác giả là "Tống, Thiệu Ung" phản ánh quy thuộc truyền thống; giới nghiên cứu nhìn chung vẫn nhận Thiệu Ung là tác giả chủ yếu, song mức độ tham gia của hậu học hoặc người kế tục trong việc biên tập, bổ chú từng phần vẫn còn điểm chưa ngã ngũ.
Nội dung Hoàng Cực Kinh Thế Thư gắn với hệ thống nguyên hội vận thế, một cách tính thời gian vũ trụ lấy chu kỳ làm đơn vị, đặt trên nền lý số Dịch học. Bộ sách này giữ vị trí riêng trong dòng tượng số Tống Minh: nó không thuần là bói toán, cũng không thuần là sử luận, mà là nỗ lực hệ thống hóa quan hệ giữa vũ trụ luận và lịch sử nhân gian. Vì vậy về sau nó được cả nhà Dịch học lẫn nhà tư tưởng đọc, và cũng vì vậy mà các bản chú giải, khảo đính chồng lên nhau qua nhiều đời.
Về truyền bản, bản Tứ Khố là mốc quan trọng: nó ấn định kết cấu 14 quyển và đưa tác phẩm vào hệ thống phân loại chính thống của triều Thanh. Bản được số hóa ở đây thuộc dòng ảnh ấn từ Tứ Khố, nên người đọc cần lưu ý đây là bản đã qua xử lý của Quán thần, có thể có dị văn hoặc hiệu đính so với các bản in đời Tống, Minh lưu hành trước đó. Số trang 144 của quyển đầu cho thấy phần này chỉ chiếm một đoạn nhỏ trong toàn bộ 20 sách, phù hợp với tính chất chia nhỏ của bản ảnh ấn.
Người học muốn tiếp cận Thiệu Ung nói riêng hoặc tượng số Tống nói chung khó bỏ qua bộ này; nhưng nên đối chiếu ít nhất giữa bản Tứ Khố và các bản khác nếu cần khảo sát văn bản, vì tình trạng dị đồng giữa các hệ bản in là vấn đề học giới đã ghi nhận từ lâu.