Ngự Toản Chu Dịch Chiết Trung, quyển 15–16 (御纂周易折中)

Giới thiệu

本书22卷，拆分成14冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （清）李光地 Số trang (bản quét): 159 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06063020.cn/06063020.cn.pdf

Đánh giá

御纂周易折中 là bộ Kinh Dịch do triều đình nhà Thanh tổ chức biên soạn, mang danh nghĩa "ngự soạn" tức vua chủ trì, song người thực sự tổ chức và chấp bút được ghi là Lý Quang Địa (1642–1718), danh thần đời Khang Hy, người từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều. Việc quy thuộc tác giả cho Lý Quang Địa dựa trên chức trách tổng biên của ông, còn bản thân tác phẩm là sản phẩm tập thể của một nhóm học giả dưới sự chỉ đạo trực tiếp của hoàng đế Khang Hy, ra đời nhằm chuẩn hoá cách hiểu Kinh Dịch cho toàn quốc. Bộ sách thuộc dòng chú giải tổng hợp, dung hoà giữa hai truyền thống Tượng số và Nghĩa lý vốn đối lập nhau trong suốt lịch sử Dịch học Trung Quốc. Đây là đặc trưng quan trọng giúp phân biệt nó với các bộ chú giải mang nặng một khuynh hướng riêng như của Vương Bật hay Trình Di.

Về phương diện truyền bản, đây là bộ sách gồm 22 quyển, được chia thành 14 tập, và bản đang được lưu hành là bản ảnh ấn thuộc Khâm định tứ khố toàn thư, phần Kinh bộ, Dịch loại. Sự hiện diện trong Tứ khố toàn thư là một bằng chứng thư mục quan trọng: nó cho thấy tác phẩm đã được triều đình nhà Thanh chính thức thừa nhận và đưa vào tổng tập sách quốc gia, điều mà không phải bộ chú giải Dịch nào cũng đạt được. Bản ảnh ấn tài liệu này chỉ bao gồm quyển mười lăm đến quyển mười sáu trên tổng số 22 quyển, nên người tra cứu cần lưu ý đây là một phần trích lục, không phải toàn bộ tác phẩm. Đối với những ai nghiên cứu truyền bản Tứ khố, việc so sánh các bản in khác nhau cũng như tình trạng dị văn giữa các lần khắc in là việc cần thiết, nhưng với đoạn trích ngắn này thì chưa đủ dữ kiện để đi sâu.

Trong dòng chảy Dịch học,御纂周易折中 chiếm vị trí như một bộ sách giáo khoa chuẩn của triều đình, nơi các quan điểm khác nhau được sắp xếp và đối chiếu, kèm theo lời phán định của vua. Người học Kinh Dịch ở Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc trong các thế kỷ sau đều ít nhiều tra cứu bộ sách này như một nguồn tham chiếu tổng hợp. Tuy nhiên, ở đây cũng cần lưu ý rằng thời điểm biên soạn chính xác và danh sách những người tham gia biên soạn vẫn còn được giới nghiên cứu thảo luận, chưa có sự thống nhất hoàn toàn. Do vậy, khi trích dẫn, nên ghi rõ ấn bản đang dùng thay vì chỉ dựa vào tựa sách, nhất là với một tài liệu chỉ có một phần quyển như bản này.