Chu Dịch Ngoạn Từ Khốn Học Ký, quyển 15 (周易玩辭困學記)

Giới thiệu

本书15卷，拆分成13冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （明）張次仲 Số trang (bản quét): 107 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062989.cn/06062989.cn.pdf

Đánh giá

Trương Thứ Trọng 張次仲 (1582–1662?), người Hải Ninh, đỗ cử nhân thời Vạn Lịch, để lại bộ 周易玩辭困學記, một trong những trước tác Dịch học của đời Minh được 四庫 toàn thư thâu vào Kinh bộ, Dịch loại. Sách mang tên "Ngoạn từ" là mượn ý Hệ từ truyện "ngoạn từ" mà đặt, còn "Khốn học ký" tự nói là ghi chép của kẻ học chưa thông suốt; cách đặt tên như vậy đặt tác phẩm vào dòng nghĩa lý đời Tống–Minh vốn chú trọng lời hào và tượng số để luận lẽ biến dịch, chứ không nghiêng về tượng số bói toán thuần túy. Ấn bản đang lưu là ảnh ấn của bản 欽定四庫全書, chia mười lăm quyển thành mười ba tập, tập hiện có là quyển mười lăm.

Thông tin về tác giả và niên đại phần lớn dựa vào đề yếu của Tứ khố, trong đó xác nhận Trương Thứ Trọng sống vào cuối Minh, nhưng năm sinh năm mất cụ thể còn phải đối chiếu các nguồn truyền thống khác nhau. Việc quy thuộc tác phẩm cho ông hầu như không gây tranh luận trong học giới, song thứ tự quyển và tình trạng văn bản của bản Tứ khố so với các bản sao chép đời Minh–Thanh vẫn còn chỗ cần khảo sát thêm; một số dị bản đôi khi chép khác nhau ở phần chú giải các hào, chưa có kết luận thống nhất.

Bản đang lưu nằm trong hệ Tứ khố toàn thư do triều Thanh biên tập, tức bản chép lại theo dòng "cựu bản" chứ không phải bản in đời Minh nguyên gốc, nên người đọc cần lưu ý khi dùng nó như một văn bản tác phẩm. Đối với người học Dịch, tác phẩm thuộc nhóm Dịch học đời Minh kế thừa Trình Di và Chu Hy, có giá trị như một chứng tích cho cách đọc Kinh Dịch ở thế kỷ XVI–XVII, và thường được dẫn cùng các bộ Dịch loại khác trong Tứ khố để đối chiếu. Việc nó được xếp vào Kinh bộ Dịch loại cho thấy vị trí chính thức trong hệ thống học thuật thời Thanh, dù bản thân nội dung thuộc về giai đoạn trước đó.