Chu Dịch Ngoạn Từ Khốn Học Ký, quyển 7–8 (周易玩辭困學記)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
本书15卷，拆分成13冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類
Tác giả: （明）張次仲 Số trang (bản quét): 172 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062982.cn/06062982.cn.pdf
Đánh giá
Trương Thứ Trọng (張次仲) người đời Minh, tác phẩm Chu Dịch ngoạn từ khốn học ký (周易玩辭困學記) được ghi trong Tứ khố toàn thư, bộ Kinh, loại Dịch. Sách vốn 15 quyển, ở đây là bản chụp in lại hai quyển bảy và tám, tách thành một tập riêng theo cách chia 13 sách của bản lưu. Việc đề tên Trương Thứ Trọng trên bản in là thông lệ của bản Tứ khố, nhưng tiểu sử tác giả và niên đại thành thư hiện còn ít chứng cứ trực tiếp; bản thân Tứ khố tổng mục đề yếu chỉ ghi ông là người đời Minh mà không cung cấp hành trạng đầy đủ, nên giới nghiên cứu vẫn chưa có kết luận dứt khoát về quê quán và năm sinh năm mất. Cách hiểu phổ biến xếp sách vào dòng Dịch học đời Minh, chịu ảnh hưởng lối "ngoạn từ" — tức khảo sát lời quái, lời hào — hơn là thiên về tượng số hay đồ thư.
Nhan đề ghép hai chữ "ngoạn từ" với "khốn học ký": vế trước nối tới truyền thống đọc Dịch qua văn từ, vế sau là lời tự khiêm của người học gặp khó, tự ghi lại điều mình tích lũy được. Loại sách này không thuộc hệ chú giải chính thống theo lối Vương Bật hay Trình Di, mà đứng trong mạch những bộ Dịch học đời Minh đến Thanh vừa thông giải vừa ghi chép điều ngộ đắc, thường đặt nặng văn bản kinh truyện hơn là sáng tạo tượng số.
Truyền bản hiện lưu hành chủ yếu qua Tứ khố toàn thư, bộ sách do triều Thanh biên tập, sao chép từ các bản nội phủ. Bản đang lưu là ảnh chụp bản khắc trong Tứ khố, ngôn ngữ chữ Hán, thuộc loại "ảnh ấn cổ tịch", nên không có dịch giả. Giữa các bản Tứ khố về cùng một tác phẩm đôi khi có sai khác nhỏ do quá trình sao chép và hiệu đính, song mức độ dị văn cụ thể của hai quyển bảy, tám này chỉ có thể xác định khi đối chiếu với các bản in khác. Vì là tuyển lấy hai quyển riêng lẻ, tập này hữu dụng cho người muốn tra một đoạn trong toàn thư hơn là để đọc trọn tác phẩm; muốn nắm toàn cục cần tìm đủ 15 quyển trong bản Tứ khố đầy đủ.