Cổ Chu Dịch Đính Cổ, quyển 2 (古周易訂詁)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
本书16卷，拆分成8冊。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類
Tác giả: （明）何楷 Số trang (bản quét): 164 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062970.cn/06062970.cn.pdf
Đánh giá
Đây là quyển hai của Cổ Chu Dịch đính cổ, tác phẩm chú giải Kinh Dịch của Hà Khải (何楷), danh sĩ cuối Minh. Toàn sách theo mô tả gồm mười sáu quyển, được chia thành tám tập; bản đang lưu là ảnh chụp của bộ Khâm định Tứ khố toàn thư, xếp vào Kinh bộ, Dịch loại. Việc ghi tác giả là Hà Khải không gây tranh cãi lớn, song tiểu sử và hành trạng của ông — đỗ tiến sĩ thời Sùng Trinh, từng giữ chức cấp sự trung, tuẫn tiết khi nhà Minh mất — khiến tác phẩm thường được đọc kèm bối cảnh dư đảng Đông Lâm và nỗi hoài cựu triều.
Về phương pháp, sách thuộc dòng "đính cổ" (訂詁), tức hiệu đính và chú giải văn bản Dịch theo lối khảo cứu, đặt trọng tâm vào việc phục nguyên cổ văn và biện biệt dị văn giữa các truyền bản, khác với lối nghĩa lý thuần tuý của Trình Di hay tượng số của Lý Quang Địa. Tên sách Cổ Chu Dịch phản ánh lập trường cho rằng bản Dịch lưu hành thời Hán Đường đã bị xáo trộn, cần truy về cổ bản. Cách tiếp cận này đặt Hà Khải vào cùng mạch với các tác gia Minh mạt – Thanh sơ chủ trương khảo chứng văn bản kinh điển, và bộ sách được Tứ khố đề yếu ghi nhận như một trước tác có giá trị khảo đính.
Bản đang lưu là ảnh chụp từ Tứ khố toàn thư, tức bản do triều Thanh sao chép và hiệu định, không phải bản khắc Minh đại. Số phận của những trước tác họ Hà trong Tứ khố từng có tranh luận về việc cải dị và tỉnh lược văn bản, nên người dùng bản này cần ý thức rằng hình mạo câu chữ có thể đã qua tay quan hiệu khảo triều Thanh. Việc phân tập tám sách cho mười sáu quyển là cách đóng của đơn vị lưu trữ hiện đại, không nhất thiết phản ánh phân quyển nguyên bản của tác giả.
Người nghiên cứu Kinh Dịch học thời Minh và lịch sử kinh học đời Thanh thường phải biết tới bộ này như một đại diện cho khuynh hướng đính cổ; muốn tra cứu riêng quyển hai thì nên đối chiếu với nguyên bản Minh khắc nếu tiếp cận được, vì dị văn giữa bản Thanh sao và bản Minh in là điểm còn để ngỏ trong học giới.