Chu Dịch tập chú (quyển thủ hạ)

Giới thiệu

Cuốn sách thuộc bộ Tứ Khố Toàn Thư, nằm trong phần Kinh Bộ, loại Dịch Loại, có niên đại từ thời Minh. Tựa gốc là 'Chu Dịch Tập Chú, Quyển Thủ Hạ', gồm quyển đầu trên và đầu dưới, được chép thành hai tập. Nội dung chính là chú giải và tập hợp các luận giải về Kinh Dịch theo tinh thần của Tứ Khố Toàn Thư. Đây là ấn bản ảnh in từ văn khố cổ, phục vụ cho việc nghiên cứu học thuật và tham khảo tự do. Sách hiện có sẵn để tải và đọc trên Archive.org.

Nhan đề gốc: 周易集註·卷首下 Tác giả: （明）來知德 Số trang (bản quét): 124 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 明

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062890.cn/06062890.cn.pdf

Đánh giá

Lai Tri Đức (來知德, 1525–1604) là học giả đời Minh, quê Tứ Xuyên, nổi tiếng với lối chú Dịch không theo lệ cũ của Tống Nho. Ông ở ẩn núi Cầu Khê, tự xưng Cù Đường, và bộ Chu Dịch tập chú là công trình chính của đời ông. Việc quy thuộc tác phẩm cho Lai Tri Đức trong bản lưu này phù hợp với ghi nhận phổ biến của giới nghiên cứu; tuy vậy, vì phần người dùng cung cấp không ghi rõ lần san khắc hay người hiệu đính, nên không thể xác nhận tại chỗ được đây là bản gốc thời Minh hay bản phục dựng muộn hơn.

Cuốn đang lưu là quyển thủ hạ (卷首下) trong bộ Chu Dịch tập chú, phần đầu sách gồm hai quyển thủ thượng và thủ hạ, mô tả bản lưu cho biết bị tách thành hai tập; tập hiện lưu là ảnh in từ văn khố cổ, thuộc hệ Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, Kinh bộ, Dịch loại. Điều đáng lưu ý về mặt truyền bản: bộ Tứ Khố tuyển tập văn hiến qua nhiều đời, các bản Dịch loại trong đó thường bị hiệu đính, sửa chữ và cải biên phân quyển so với bản Minh đời đầu. Người đọc nghiên cứu nên lưu tâm rằng dị văn giữa bản Tứ Khố và các bản đơn hành thời Minh là vấn đề còn được bàn luận, chưa có kết luận thống nhất.

Trong dòng Dịch học đời Minh, Chu Dịch tập chú của Lai Tri Đức có vị trí riêng: nó không theo lối nghĩa lý thuần túy của Trình Di hay Chu Hy, mà nghiêng về tượng số, giải thích quẻ hào dựa trên liên hệ hình tượng và con số. Vì thế cuốn sách thường được đọc kèm với các bộ Dịch học đương thời để thấy sự đa dạng phương pháp luận của một giai đoạn ít được chú ý so với Tống Nho. Phần quyển thủ trong bộ này thường chứa các đồ biểu, luận thuyết dẫn nhập trước khi vào phần chú giải chính, nên đây là tập cần cho người muốn theo dõi trọn vẹn cấu trúc bộ sách.

Bản ảnh in lưu hành tự do trên Archive.org thuận tiện cho tra cứu, nhưng người dùng học thuật cần đối chiếu với mục lục Tứ Khố Toàn Thư và các bản Dịch học cùng thời để xác định vị trí chính xác của quyển này trong toàn bộ.