Chu Dịch Nguyên Chỉ, quyển 5–6 (周易原旨)

Giới thiệu

本书8卷，拆分成4册。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （元）保巴 Số trang (bản quét): 164 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062858.cn/06062858.cn.pdf

Đánh giá

Bản lưu này là phần quyển năm và quyển sáu của 周易原旨, tách ra từ bộ tám quyển theo cách chia bốn sách của bản in hiện hành, do đó 164 trang ở đây không ứng với trọn tác phẩm mà chỉ là một đoạn của nó. Sách được chép trong 欽定四庫全書, xếp vào Kinh bộ, Dịch loại (經部·易類), tức là dòng chú giải kinh Dịch theo lối nghĩa lý của Nho học đời Nguyên. Tác giả đề trên bản là Bảo Bát (保巴), người thời Nguyên; việc quy thuộc này còn có chỗ đáng dè chừng, vì các thư mục cổ điển ghi tên ông khi thì Bảo Bát, khi thì Bảo Bát ngô, và một số đề tựa truyền bản khác nhau đôi chút về tự dạng, nên giới nghiên cứu vẫn phải đối chiếu trước khi quyết đoán.

Về truyền bản, 周易原旨 nằm trong hệ thống sách Dịch được Tứ khố toàn thư thu thập từ các bản triều đình và tàng thư dân gian đời Thanh, qua đó trở thành một mắt lưới trong mạng truyền bản Dịch học Nguyên–Thanh. Các bản in lại đời sau thường giữ nguyên cách chia quyển tám phần và dấu vết hiệu đính của quan tu thư, cho nên dị văn giữa các bản chủ yếu nằm ở chỗ khác biệt tự dạng và thứ tự quyển, ít khi đụng tới kết cấu chính. Bởi vậy người đọc hôm nay tiếp cận tài liệu này chủ yếu qua đường ảnh ấn Tứ khố, chứ không phải qua một bản khắc riêng của đời Nguyên còn nguyên vẹn.

Vị trí của nó trong truyền thống Dịch học đời Nguyên khá rõ: cùng thời với các tác gia như Ngô Trừng, Hồ Bính, nó thuộc nhánh lấy nghĩa lý làm trọng, chú trọng khai thác ý kinh hơn là sa vào tượng số phiền toái, nên thường được đọc kèm với các bộ đồng loại để thấy cách người Nguyên tiếp nhận Trình Di và Chu Hy. Tuy nhiên vì bản đang lưu chỉ có hai quyển giữa bộ tám quyển, tự thân phần này không đủ để đánh giá toàn diện tác phẩm; muốn dùng được nó, cần đặt cạnh các quyển còn lại trong bộ Tứ khố hoặc bản in đầy đủ.