Chu Dịch Khải Mông Dực Truyện, hạ thiên (周易啟蒙翼傳)

Giới thiệu

本书包括上篇、中篇、下篇、外篇，拆分成4册。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （元）胡一桂 Số trang (bản quét): 232 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062846.cn/06062846.cn.pdf

Đánh giá

周易啟蒙翼傳 của Hồ Nhất Quế (1247–1314) là bộ sách khai triển và bổ sung Quyển Mông của Chu Hy, thuộc dòng Dịch học Nghĩa lý đời Tống–Nguyên. Tựa sách cho thấy ý đồ "dực truyền" — mở rộng, phụ trợ cho tác phẩm gốc mà không lập thuyết riêng. Bản đang lưu là phần Hạ thiên (下篇) của bộ, nằm trong 欽定四庫全書, Kinh bộ, Dịch loại; phần đề tác giả ghi (Nguyên) Hồ Nhất Quế. Quy thuộc này tương đối vững, vì Hồ Nhất Quế là tác gia Dịch học đời Nguyên có tiểu sử rõ trong các thư mục cổ, song một số bộ phận của 翼傳 vẫn được học giới bàn thêm về mức độ can thiệp của người đời sau.

Về kết cấu, bộ gồm thượng thiên, trung thiên, hạ thiên, ngoại thiên; bản lưu ở đây là phần hạ thiên tách riêng thành một sách, nằm trong tổng số bốn phần của toàn bộ. Việc tách thành bốn tập phản ánh cách phân phối lại của bản in hiện đại hoặc của đơn vị số hóa, không hẳn là cách chia nguyên thủy của tác giả. Đây là ảnh ấn cổ tịch từ bản khắc trong Tứ khố toàn thư, nên dị văn giữa bản này với các bản khắc khác (nếu có) cần được đối chiếu khi sử dụng, nhất là ở các đoạn dẫn Quyển Mông và các chú giải kèm theo.

Đối với người học Dịch, giá trị của 翼傳 nằm ở chỗ nó cho thấy cách một môn đồ đời Nguyên tiếp nhận và mở rộng Quyển Mông của Chu Hy: bổ sung tượng số, dẫn các nhà chú giải trước, và hệ thống hóa các phương pháp bói. Vì là phần hạ thiên của bộ, sách hữu dụng khi tra cứu nội dung tương ứng với tầng lớp luận giải thấp hơn trong cấu trúc bốn phần, song không nên đọc tách rời các phần còn lại.