Chu Dịch Nghĩa Hải Nhiếp Yếu (quyển 5)

Giới thiệu

Cuốn sách này là quyển thứ năm của bộ Chu Dịch Nghĩa Hải Nhiếp Yếu, một tác phẩm kinh điển thuộc loại sách Dịch trong Tứ Khố Toàn Thư. Nội dung xoay quanh việc giảng giải và tóm lược các ý nghĩa sâu xa của Kinh Dịch, phản ánh tư tưởng triết học phương Đông cổ đại. Toàn bộ tác phẩm gồm 12 quyển, được chia thành 9 tập, và bản này là bản in ảnh từ kho sách cổ. Đây là nguồn tư liệu quý cho những ai nghiên cứu về Kinh Dịch và văn hóa Trung Hoa thời Tống.

Nhan đề gốc: 周易義海攝要·卷五 Tác giả: （宋）李衡 Số trang (bản quét): 208 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062785.cn/06062785.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch Nghĩa Hải Nhiếp Yếu là một bộ Dịch học thời Tống, nay nằm trong Tứ Khố Toàn Thư ở phần Kinh bộ, loại Dịch. Tựa sách cho thấy tính chất tuyển tập: "nghĩa hải" chỉ biển nghĩa của Dịch, "nhiếp yếu" là lấy cái tinh yếu, tức một cách đọc kinh qua lăng kính gom góp và chắt lọc chứ không phải sớ giải theo hào từng câu chữ. Bản đang lưu là quyển năm trong tổng số mười hai quyển của toàn bộ, được chụp ảnh lại từ bản khắc trong Tứ Khố.

Việc quy thuộc tác giả cho Lý Hành đời Tống không phải chỗ dễ nói dứt khoát. Tên sách và cách ghi tác giả trên bản in phản ánh cách Tứ Khố Toàn Thư đăng tải, mà học giới đã từ lâu biết rằng các đề tác giả trong bộ sách này nhiều khi đã được các nhà biên tập nhà Thanh sửa đổi, đặt lại, hoặc gán cho những người có tên tuổi rõ hơn. Vì vậy không nên coi dòng "（宋）李衡" là một khẳng định chắc chắn về quyền tác giả, mà chỉ nên ghi nhận nó như cách ghi của bản lưu hành. Niên đại biên soạn, do đó, chỉ có thể ước khoảng trong thời Tống theo như truyền thống ghi chép, còn chi tiết cụ thể vẫn là chuyện còn để ngỏ.

Về truyền bản, bản ta đang có không phải bản khắc đầu tay mà là ảnh in lại từ bản chép trong Tứ Khoản, tức nó đã đi qua một tầng tam thứ văn bản của bản triều Thanh. Điều này có nghĩa là người đọc nó hôm nay đang tiếp xúc với một dòng văn bản không hoàn toàn đồng nhất với bản Tống nếu còn; dị văn giữa các bản khác nhau trong các bộ tùng thư hoặc trong các bản chép tay cần được đối chiếu trước khi dùng cho khảo chứng. Việc bộ sách được chia mười hai quyển thành chín tập cũng là cách đóng của bản in đương đại, không nhất thiết phản ánh cách chia quyển gốc.

Đặt vào dòng chảy Dịch học Trung Quốc, những bộ như Nghĩa Hải Nhiếp Yếu thuộc nhóm trước tác đọc Dịch theo nghĩa lý hơn là tượng số thuần túy, thường đặt nặng sự thâu thái các nhà đời trước hơn là lập một hệ thống mới. Với người học, cuốn này có giá trị ở chỗ cho thấy một dòng tiếp nhận Dịch thời Tống đã được lựa chọn và chuẩn hóa qua tay người biên tập; muốn hiểu nó đúng, cần đọc nó cạnh các bộ cùng loại và đối chiếu với các bản khác, chứ không nên lấy nó làm bản chuẩn duy nhất.