Tử Nham Dịch Truyện, quyển 9–10 (紫巖易傳)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
本书10卷，拆分成7册。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類
Tác giả: （宋）張浚 Số trang (bản quét): 114 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062742.cn/06062742.cn.pdf
Đánh giá
Tử Nham Dịch truyện (紫巖易傳) là sách giảng Kinh Dịch đời Tống, do Trương Tuấn (張浚, 1097–1164) soạn. Trương Tuấn tự Đức Viễn, hiệu Tử Nham, người Miên Trúc, đỗ tiến sĩ, từng giữ chức tể tướng dưới hai triều Cao Tông và Hiếu Tông, nổi danh hơn ở sự nghiệp chính trị và quân sự thời Nam Tống; trước tác về Dịch của ông vì thế thường được xếp vào nhóm sách của danh thần, không thuộc dòng chuyên học Dịch như Trình Di hay Chu Hy. Việc quy sách cho Trương Tuấn được các thư mục cổ như Tống sử Nghệ văn chí và Tứ khố toàn thư tổng mục ghi nhận, tuy đôi chỗ trong giới nghiên cứu vẫn đặt lại vấn đề về mức độ can thiệp của người đời sau vào bản định hình, nên vẫn cần dè dặt khi dùng làm tư liệu về nguyên văn.
Bản đang lưu là phần quyển chín và quyển mười của bộ mười quyển, tách thành bảy sách khi đưa vào kho, thuộc Kinh bộ Nhất, Dịch loại trong Khâm định Tứ khố toàn thư. Đây là bản ảnh ấn của Tứ khố, tức bản chép lại từ các bản Tống, Nguyên, Minh tập hợp theo lệnh vua Càn Long, chứ không phải bản khắc nguyên đời Tống. Người đọc cần lưu ý rằng các bản Dịch thời Tống khi vào Tứ khố thường bị hiệu đính, đổi chữ húy và đôi khi cắt gọt, nên dị văn giữa bản Tứ khố và các bản đơn hành còn lại là chuyện thường gặp; muốn khảo nguyên văn phải đối chiếu thêm.
Trong dòng Dịch học đời Tống, Tử Nham Dịch truyện đứng gần lối lấy nghĩa lý luận quẻ, lấy tượng số làm phụ để nói việc tu thân, trị nước, không nghiêng về chiêm bốc như các nhà tượng số. Sách cùng thời và cùng hướng có Trình thị Dịch truyện của Trình Di, Độc Dịch của Dương Vạn Lý, và về sau là Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hy; riêng Trương Tuấn được xem là người tiếp nối phần nào tinh thần Trình học nhưng có lập ý riêng, nặng về khuyên răn quân thần. Với người học Dịch cổ, hai quyển cuối của bộ này vẫn được tra cứu như một mắt xích trong phổ Tống Nho giải Kinh, giúp thấy cách một đại thần Nam Tống đọc quẻ theo hoàn cảnh chính sự đương thời.