Y Xuyên Dịch Truyện, quyển 4 (伊川易傳)

Giới thiệu

本书4卷，拆分成4册。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （宋）程頤 Số trang (bản quét): 256 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062728.cn/06062728.cn.pdf

Đánh giá

伊川易傳 là tên thường gọi bộ Dịch truyện của Trình Di (1033–1107), người đời gọi là Y Xuyên tiên sinh, học trò nổi danh của Chu Đôn Di và là một trong những trụ cột của Lý học đời Tống. Sách thuộc Kinh bộ, Dịch loại, chuyên giảng giải Kinh Dịch theo lối nghĩa lý, lấy Nho lý để suy diễn quẻ hào thay vì theo đường tượng số của Hán Nho; đây là một trong những bộ chú giải có ảnh hưởng sâu nhất tới Dịch học đời sau, cùng đứng với Trình thị Dịch truyện trong hệ thống chú sớ mà các bộ như Chu Dịch bản nghĩa của Chu Hy về sau thường đối chiếu.

Việc quy thuộc tác phẩm cho Trình Di nhìn chung ít tranh cãi, nhưng niên đại thành thư và tình trạng văn bản thì còn điểm chưa ngã ngũ. Tương truyền sách được soạn trong thời gian dài, có thuyết cho rằng Trình Di chưa hoàn tất trọn bộ và phần sau do người khác nối hoặc hiệu đính; học giới cũng bàn về quan hệ giữa bản lưu hành với các bản ghi chép giảng dạy của môn đệ. Những điểm ấy thường được nêu như giả thuyết hơn là kết luận dứt khoát.

Bản đang lưu là ảnh ấn trong Khâm định tứ khố toàn thư, Kinh bộ nhất, Dịch loại, chia bốn quyển và đóng thành bốn sách, quyển bốn nằm ở sách thứ tư. Đây là dòng bản do triều Thanh tập hợp, hiệu khảo và sao in, khác với các bản khắc đời Tống, Nguyên, Minh và các bản in đời sau; giữa các dòng bản này từng có dị văn và khác biệt cú đậu, nên khi trích dẫn vẫn cần đối chiếu bản gốc hoặc bản hiệu khảo tin cậy. Với người học Dịch và Lý học Tống, đây là văn bản buộc phải biết, vì nó đặt nền cho cách đọc Kinh Dịch bằng nghĩa lý và chi phối phần lớn chú giải từ đời Tống trở về sau.