Y Xuyên Dịch Truyện, quyển 1 (伊川易傳)

Giới thiệu

本书4卷，拆分成4册。 影印古籍 欽定四庫全書·經部一·易類

Tác giả: （宋）程頤 Số trang (bản quét): 232 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062725.cn/06062725.cn.pdf

Đánh giá

Y Xuyên Dịch truyện của Trình Di là một trong những bộ chú giải Kinh Dịch có ảnh hưởng nhất của Nho học Tống đại, thuộc dòng "nghĩa lý" thay vì "tượng số" — tức lấy luân lý, chính trị và tu dưỡng để giải Kinh, chứ không sa vào bói toán hay đồ số. Trình Di (1033–1107), tự Chính Thúc, người Lạc Dương, anh em họ với Trình Hạo, là một trong những người đặt nền cho Lý học. Bộ sách do ông soạn nhưng mãi tới sau khi mất mới được lưu hành đầy đủ; việc quy thuộc cho ông được học giới nói chung thừa nhận, dẫu vẫn còn những ý kiến bàn về mức độ người đời sau thêm bớt. Tên gọi Y Xuyên Dịch truyện lấy từ hiệu của ông, cũng có khi gọi là Trình thị Dịch truyện; sách thường được truyền là bốn quyển.

Bản đang lưu là ảnh ấn của bộ Khâm định Tứ khố toàn thư, phần Kinh bộ, Dịch loại. Đây là bản sao chép theo dạng ảnh, không phải bản khắc nguyên thời Tống, nên người đọc cần phân biệt: chữ nghĩa trong Tứ khố đã qua tay các quan biên soạn triều Thanh, đôi chỗ bị sửa hay bị chép lại. Trong hệ Dịch học, phần "nghĩa lý" của họ Trình về sau được Chu Hi tiếp nhận và phối hợp với quan điểm tượng số của Thiệu Ung, ảnh hưởng tới các bộ Dịch truyện đại đồng tiểu dị của đời sau.

Thư mục ghi 232 trang, chia thành bốn sách, tức mỗi tập tương ứng một quyển. Cuốn này chỉ là quyển đầu trong số bốn quyển, nên khi dẫn chiếu cần lưu ý đây không phải toàn bộ tác phẩm. Các bản Dịch truyện hiện hành còn tồn tại nhiều dạng: bản Tống khắc, bản trong Tứ khố, và các bản trùng san đời Minh–Thanh; giữa chúng có một số dị văn, chủ yếu ở phần Khẩm và phần Hệ từ truyện. Người nghiên cứu Dịch học Tống đại khó bỏ qua bộ này, vì nó là mốc nối giữa Vương Bật đời Ngụy và dòng Lý học đời Tống.