Chu Dịch khẩu nghĩa (Quyển 8~9)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
Cuốn sách thuộc bộ 'Tứ khố toàn thư', phần Kinh bộ, loại Dịch, có niên đại đời Tống. Tựa gốc là 'Chu Dịch khẩu nghĩa', quyển 8 đến quyển 9, được in từ bản sao chụp cổ. Sách gồm 10 quyển, chia thành 6 tập, bản này thuộc dạng ảnh chụp từ nguyên bản. Nội dung chủ yếu luận giải về Kinh Dịch, phù hợp với các học giả nghiên cứu triết học và văn hóa cổ đại Trung Hoa. Tuy nhiên, thông tin về tác giả và năm xuất bản không được cung cấp trong nguồn gốc.
Nhan đề gốc: 周易口義·卷八~卷九 Tác giả: （宋）胡瑗 Số trang (bản quét): 211 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 宋
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06062712.cn/06062712.cn.pdf
Đánh giá
Chu Dịch khẩu nghĩa là bộ Dịch giải quan trọng đời Bắc Tống, do Hồ Tuyền (胡瑗, 993–1059) soạn, nhưng việc thành sách lại gắn với học trò của ông là Nghê Thiên Ẩn, người ghi lại lời giảng của thầy mà biên tập thành văn bản. Đây là điểm cần lưu ý khi tra cứu: bản lưu hành phổ biến không hoàn toàn do tay Hồ Tuyền viết ra, mà mang tính khẩu nghĩa — ghi chép từ giảng đường. Cục diện quy thuộc này từng được học giới bàn luận, song cách hiểu được chấp nhận rộng rãi vẫn là Nghê Thiên Ẩn chấp bút trên cơ sở lời giảng của Hồ Tuyền.
Về vị trí trong truyền thống, Hồ Tuyền thuộc phái Nghĩa lý đời Tống, lấy nho lý giải Dịch thay vì thiên về tượng số. Ông cùng Tôn Phục, Thạch Giới được xem là những người mở đường cho lối giải thích Dịch bằng nghĩa lý đạo đức, gắn với sự chuyển hướng học thuật Bắc Tống trước thời Chu Đôn Di và Trình Di. Bộ sách gồm mười quyển; tập đang lưu giữ ở đây là quyển tám và quyển chín, không phải toàn bộ. Bản được số hóa là bản in chụp từ nguyên bản cổ, đã qua ảnh ấn, không kèm chú thích hiệu đính về dị văn hay khảo dị giữa các hệ bản.
Việc lưu hành bản này dựa trên Tứ khố toàn thư, phần Kinh bộ, loại Dịch, do Quốc Tử Giám đời Thanh hiệu định. Điều đó đặt tài liệu vào dòng truyền bản do triều đình tập hợp, có giá trị như một mốc so sánh các dị bản Dịch học đời Tống. Người đọc cần phân biệt giữa nội dung nguyên bản đời Tống và hình thức văn bản do quan chức đời Thanh san định, bởi các bản in khác nhau có thể sai khác chữ nghĩa. Không có thông tin về năm xuất bản cụ thể hay dịch giả, và bản lưu hiện tại chỉ là ảnh chụp một phần bộ sách, nên người tra cứu nên đối chiếu với bản toàn tập hoặc bản Nghê Thiên Ẩn khác khi cần độ chính xác cao.