Chu Dịch hào biến dịch uẩn (quyển 4)

Giới thiệu

Sách 'Chu Dịch Hào Biến Dịch Uẩn' là một tác phẩm thuộc loại Kinh Dịch trong Kinh Bộ của bộ Tứ Khố Toàn Thư. Tác phẩm gồm 8 quyển, được chia thành 5 tập dựa trên bản in từ chính bộ Tứ Khố. Nội dung sách chuyên sâu về sự biến hóa của các hào trong Kinh Dịch, thuộc lĩnh vực Dịch học. Đây là tài liệu cổ học phương Đông có niên đại từ thời nhà Nguyên, hiện được lưu trữ dưới dạng ảnh chụp từ bản in cổ.

Nhan đề gốc: 周易爻變易緼·卷四 Tác giả: （元）陳應潤 Số trang (bản quét): 118 Chủ đề: 四庫全書 · 經部 · 易類 · 元

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06061341.cn/06061341.cn.pdf

Đánh giá

Chu Dịch hào biến dịch uẩn là tác phẩm Dịch học thời Nguyên, được ghi cho Trần Ứng Nhuận (陳應潤). Trong Tứ Khố Toàn Thư, sách nằm ở Kinh bộ, Dịch loại, toàn bộ tám quyển; tập đang lưu là quyển bốn, 118 trang, ảnh chụp từ bản in trong bộ Tứ Khố. Tựa sách cho thấy hướng tiếp cận riêng: lấy sự biến của hào làm trục để bàn Dịch, tức đặt trọng tâm vào quan hệ động giữa các hào qua hào biến, chứ không dừng ở lời quái và lời hào theo lối giải thích quen thuộc.

Về tác giả, Trần Ứng Nhuận người đời Nguyên, quê ở Thiên Thai, từng làm quan, có trước tác Dịch học. Việc quy thư về ông dựa trên đề danh trong Tứ Khố và các thư mục cổ, nhưng tiểu sử còn nhiều chỗ trống, niên đại soạn sách không thật rõ; giới nghiên cứu thường chấp nhận đây là trước tác Nguyên đại mà không xác định được năm cụ thể. Cũng như nhiều sách Dịch loại đời Nguyên, văn bản gốc lưu truyền qua các bản chép tay thời Minh-Thanh rồi mới vào Tứ Khố, nên dị văn giữa các bản là điều khó tránh.

Bản đang lưu thuộc hệ Tứ Khoái Toàn Thư do triều Thanh biên tập, phần Dịch loại được sao in theo bản chép của quan thần. Bản in này không phải bản khắc đời Nguyên mà là bản Thanh sao lại, do đó chữ nghĩa đôi chỗ đã qua hiệu đính, có thể khác bản Nguyên-Minh nếu còn. Sách cũng xuất hiện trong các bộ Dịch học tổng hợp khác, song bản Tứ Khoái vẫn là mạch truyền phổ biến nhất mà người học ngày nay tiếp cận.

Đối với người nghiên cứu Dịch học, hào biến là một trong những lối giải Dịch có truyền thống lâu đời, gắn với Hán Nho và đặc biệt phát triển thời Tống-Nguyên. Đặt sách cạnh các tác phẩm cùng thời như của Ngô Trừng, Hồ Nhất Quế, hay các nhà Dịch học đời Nguyên khác, có thể thấy vị trí của nó trong dòng giải Dịch theo hào biến. Quyển bốn trong bộ tám quyển nằm ở phần giữa của toàn thư, thuận tiện cho việc đối chiếu với các quyển còn lại khi tra cứu trọn bộ.