Hoàng Cực Kinh Thế Quán Vật Ngoại Thiên Diễn Nghĩa, quyển 8–9 (皇極經世觀物外篇衍義)

Giới thiệu

本书9卷，拆分成5册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）張行成 Số trang (bản quét): 124 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06060491.cn/06060491.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世觀物外篇衍羲 là tác phẩm của Trương Hành Thành đời Tống, thuộc dòng chú giải và khai triển tư tưởng của Thiệu Ung trong Hoàng cực kinh thế. Thiệu Ung (1011–1077) để lại hai phần Quan vật, trong đó Ngoại thiên thường được xem là phần do học trò ghi chép lời giảng, văn bản gọn và tối nghĩa hơn Nội thiên; chính vì thế đời sau mọc lên nhiều bộ diễn giải, và đây là một trong số đó. Chữ "diễn nghĩa" trong tựa cho thấy tính chất khai triển, giảng rộng hơn là chú thích câu chữ đơn thuần. Theo cách hiểu phổ biến, Trương Hành Thành sống vào khoảng nửa đầu Nam Tống, từng làm quan, có tiếng về thuật số và lịch pháp; việc quy tác giả cho ông ở đây không gây tranh cãi lớn, tuy niên đại chính xác của từng bộ vẫn còn chỗ chưa thống nhất.

Bản đang lưu là ảnh chụp Khâm định Tứ khố toàn thư, xếp vào Tử bộ, Thuật số loại. Sách gồm chín quyển, nay tách thành năm sách, tập đang xét chứa quyển tám và quyển chín. Việc phân loại vào Thuật số phản ánh cách nhìn của triều Thanh: Hoàng cực kinh thế được đọc như một hệ thống số học vận trù, dùng can chi, nguyên hội vận thế để dàn dựng lịch sử và vũ trụ, chứ không thuần là triết học hay lịch sử. Trong Tứ khố, các bộ thuộc nhóm này thường đi kèm nhau, nên người muốn đối chiếu có thể tìm thêm Toàn thư của Thiệu Ung và các bộ chú như Hoàng cực kinh thế khởi số quyết của Thái Nguyên Định, hay Hoàng cực kinh thế truyền gia tập của Thiệu Bá Ôn.

Về truyền bản, đây là ảnh ấn từ nguyên bản Tứ khố, không phải điểm hiệu hay dịch chú. Người đọc nên lưu ý mấy điểm thực dụng: thứ nhất, Tứ khố có san bỏ chữ kỵ húy và đôi chỗ sửa văn bản, nên nếu cần khảo dị thì phải tìm bản đời Tống, Minh hoặc các bản ngoài Tứ khố để so; thứ hai, sách được chia lại thành năm tập nên số trang trong từng tập không trùng với số quyển trong mục lục gốc, dẫn chiếu cần ghi cả hai; thứ ba, đây là văn bản Hán văn viết dọc, không có dấu câu hiện đại, đọc không dễ với người mới. Bộ này hữu ích cho ai muốn theo dõi cách người Tống đọc Thiệu Ung, tức là nghiên cứu tiếp nhận hơn là đọc Thiệu Ung nguyên văn.