Hoàng Cực Kinh Thế Quán Vật Ngoại Thiên Diễn Nghĩa, quyển 5–6 (皇極經世觀物外篇衍義)

Giới thiệu

本书9卷，拆分成5册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （宋）張行成 Số trang (bản quét): 127 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06060489.cn/06060489.cn.pdf

Đánh giá

皇極經世觀物外篇衍羲 của Trương Hành Thành đời Tống là một trong những bộ chú giải quan trọng nhất cho 觀物外篇, phần ngoại thiên trong Hoàng Cực Kinh Thế của Thiệu Ung. Thiệu Ung (1011–1077) để lại hai phần chính, Nội thiên và Ngoại thiên; Ngoại thiên vốn ít hệ thống hơn Nội thiên, lại được nhiều đời sau đọc theo cách khác nhau, nên đã sinh ra một dòng chú giải riêng. Trương Hành Thành sống vào cuối Bắc Tống sang đầu Nam Tống, từng theo học phái Tượng Số, và bộ 衍羲 được xem là tác phẩm nối tiếp truyền thống ấy, diễn giải Ngoại thiên theo hướng suy diễn số và lý.

Việc quy thuộc tác giả cho Trương Hành Thành nhìn chung ít bị nghi ngờ trong học giới, song niên đại thành thư và mức độ can thiệp của người đời sau vào văn bản vẫn còn chỗ phải bàn. Một điểm khác cần lưu ý: giữa các hệ bản in, số quyển và cách chia chương có khác nhau. Bản đang lưu ở đây thuộc hệ 欽定四庫全書, Tử bộ thất, Thuật số loại, được chụp ảnh in lại; theo mô tả trong kho, toàn bộ sách gồm chín quyển và được tách thành năm sách, tập hiện có là quyển năm và quyển sáu. Sự chia tách này là thao tác của đơn vị lưu trữ, không phải phân chia nguyên bản của tác phẩm.

Với người học cổ học phương Đông, bộ này có ích ở chỗ nó cho thấy cách người Tống đọc Thiệu Ung: không chỉ tiếp nhận Ngoại thiên như một văn bản triết học, mà còn dùng nó để triển khai hệ thống số học và vũ trụ luận. Đặt cạnh các bộ chú giải khác cùng thời và về sau, 衍羲 giúp thấy rõ những khác biệt trong cách hiểu Ngoại thiên, vốn là nơi học giới còn nhiều ý kiến chưa thống nhất.