Hoàng Cực Kinh Thế Quán Vật Ngoại Thiên Diễn Nghĩa, quyển 3–4 (皇極經世觀物外篇衍義)
Thông tin thư mục tham khảo từ archive.org.
Giới thiệu
本书9卷，拆分成5册。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類
Tác giả: （宋）張行成 Số trang (bản quét): 153 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 宋
Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06060488.cn/06060488.cn.pdf
Đánh giá
皇極經世觀物外篇衍羲 của Trương Hành Thành đời Tống là một trong những bộ chú giải quan trọng nhất cho Quan vật ngoại thiên của Thiệu Ung. Thiệu Ung (1011–1077) để lại Quan vật thiên và Quan vật ngoại thiên, vốn là những ghi chép tản mạn, không thành hệ thống chặt chẽ; chính nhờ các đời chú gia như Trương Hành Thành mà tư tưởng của ông mới định hình thành một hệ thống số học hoàn chỉnh. Trương Hành Thành, tự Văn Nhiêu, người đất Lâm An, đỗ tiến sĩ, từng giữ chức quan dưới thời Nam Tống, còn được biết đến với các trước tác về Dịch học và thuật số. Việc quy tác giả bộ này cho Trương Hành Thành được các thư mục cổ như Trực trai thư lục ký và Tống sử Nghệ văn chí ghi nhận, tuy đôi chỗ trong truyền bản còn có ý kiến khác nhau về mức độ can thiệp của người đời sau vào văn bản.
Bản đang lưu là ảnh chụp từ Khâm định Tứ khố toàn thư, thuộc Tử bộ thất, Thuật số loại. Đây là bản khắc trong hệ thống Tứ khố, tức bản do triều Thanh tập hợp và sao chép theo bảy cách, không phải bản in độc lập của đời Tống hay Minh. Toàn bộ Tứ khố bản này gồm chín quyển, được chia thành năm sách; tập đang lưu giữ hai quyển ba và bốn, tương ứng với phần giữa của bộ. Khi sử dụng cần phân biệt với các bản khác như bản trong Tứ khố toàn thư trân bản và các bản ảnh ấn hiện đại, vì dị văn giữa các hệ truyền bản đôi khi ảnh hưởng đến cách hiểu các con số và cách thức phân quái.
Đối với người học, bộ này đáng chú ý không phải vì nó trình bày Quan vật ngoại thiên theo lối bình giảng thông thường, mà vì nó đẩy việc chú giải sang một tầng khác: dùng Nguyên hội vận thế và các phạm trù số học để hệ thống hóa những câu vốn rời rạc. So với các chú gia cùng dòng, cách tiếp cận của Trương Hành Thành có khuynh hướng quy các hiện tượng về quy luật số, ảnh hưởng tới cả những người chú giải về sau như Chúc Bí và Hoàng Tông Hi. Vì thế nó không chỉ là một bản chú mà còn là một mắt xích trong truyền thống đọc Thiệu Ung, cần đặt cạnh Quan vật thiên bản thân và các bộ như Hoàng cực kinh thế phát minh để thấy rõ chỗ kế thừa và chỗ khác biệt.