Hoàng Cực Kinh Thế Thư Giải, quyển 4–5 (皇極經世書解)

Giới thiệu

本书14卷（内包括卷首上、卷首下），拆分成11本。 影印古籍 欽定四庫全書·子部七·術數類

Tác giả: （清）王植 Số trang (bản quét): 190 Chủ đề: 四庫全書 · 子部 · 術數類 · 清

Nguồn thư mục: Archive.org — https://archive.org/download/06056468.cn/06056468.cn.pdf

Đánh giá

Đây là phần giải thích của Vương Thực đời Thanh cho Hoàng cực kinh thế thư của Thiệu Ung, thuộc Tử bộ, Thuật số loại trong Khâm định Tứ khố toàn thư. Thiệu Ung (1011–1077) xây dựng bộ sách này trên nền Dịch học, lấy số suy vận hội, nhưng văn bản gốc hàm súc khó đọc; Vương Thực làm phần giải nghĩa theo lối truyền chú, giữ nguyên kinh văn rồi thuyết minh từng đoạn. Bản ghi tên Vương Thực là tác giả phần giải, còn trước tác chính vẫn quy về Thiệu Ung.

Việc quy thuộc Thiệu Ung cho Hoàng cực kinh thế thư nói chung ít tranh cãi trong giới nghiên cứu, nhưng phạm vi và tình trạng nguyên bản của nó thì còn bàn. Có ý kiến cho rằng một số thiên là do môn nhân đời sau bổ sung, và hệ thống số học trong sách từng được truyền giải theo nhiều ngả khác nhau qua các đời Tống, Nguyên, Minh. Phần giải của Vương Thực thuộc mạch chú giải đời Thanh, ra đời trong bối cảnh Tứ khố tập hợp và chuẩn hoá văn bản, nên bản này mang dấu ấn của công việc hiệu khám thời Càn Long hơn là một truyền bản độc lập từ Tống.

Về truyền bản, dữ kiện cho thấy sách gồm mười bốn quyển tính cả quyển thủ thượng và quyển thủ hạ, được chia thành mười một tập khi đưa vào lưu trữ; tập đang xét chứa quyển bốn và quyển năm. Đây là ảnh ấn cổ tịch từ bản Tứ khố toàn thư, không phải bản khắc rời. Người đọc bản dịch hay bản in hiện đại cần lưu ý rằng dị văn giữa các hệ bản Hoàng cực kinh thế thư là chuyện có thật, nhất là ở các đoạn số và đồ, nên nếu dùng cho khảo cứu thì nên đối chiếu thêm bản khác ngoài Tứ khố.

Sách nằm trong dòng Thuật số, gần với các bộ suy số, chiêm nghiệm và Dịch học tượng số cùng loại trong Tử bộ. Người học Dịch học và lịch sử tư tưởng Tống Thanh vẫn cần biết tới nó vì phần giải đời Thanh là một mắt lưới trong chuỗi tiếp nhận Thiệu Ung; song cần phân biệt rõ đâu là kinh văn Thiệu Ung, đâu là lời giải của hậu học, và không nên lấy nó làm nguồn duy nhất cho nguyên tác.